Anneke Meiners. Foto: Marchje Andringa

Het gedicht Korenveld was al op muziek gezet voordat ze het doorhad, vertelt Anneke Meiners (1963). Op tafel in de woonkamer ligt een drietal cd’s van Het Nieuw LiedFonds en een spiksplinternieuw zwart mapje met liederen en gedichten in plastic hoesjes die ze in de gauwigheid voor het interview nog even uit haar computer heeft gehaald. ,,Uitgeverij Meulenhoff had Korenveld geplaatst op Poëziekalender 2000. Het Nieuw LiedFonds heeft die toen van de kalender geplukt.”

Toen de stichting toestemming wilde vragen om de tekst te gebruiken bleek Anneke Meiners onvindbaar. ,,Wij zaten net midden in een verhuizing tussen Thesinge en Terschelling.” Later vonden beide partijen elkaar alsnog. Korenveld kreeg een plekje op de cd Zomerregen en ook voor de cd’s Passage en Zielsverlangen deed het LiedFonds een beroep op deze tekstschrijver.

Op het spoor

Het was de dichtbundel Onmogelijk geluk van Jean Pierre Rawie die haar in de jaren negentig op het spoor zette van het schrijven. ,,Ik was wel bekend met dichtbundels, had een paar gekregen exemplaren in de kast staan, maar deze móést ik gewoon kopen. Wacht, ik pak hem wel even.”

Als Meiners het verschoten dichtbundeltje opent, vallen er allemaal keurig volgeschreven losse multomapblaadjes uit. ,,Ik heb deze bundel echt verslonden en toen ik hem uit had begon het bij mij te stromen. Het ene na het andere gedicht rolde er uit.”

Was het de titel die haar zo aantrok? ,,Ik was op dat moment net gestopt met m’n werk als geestelijk verzorger in Winschoten. Dat besluit was niet gemakkelijk - ik gaf mijn luxe zekere leventje op en koos als maat bij de bruine vloot voor een onzeker leven. Tegelijkertijd was het een innerlijk zeker weten. Ik had het erg naar mijn zin gehad in het Ommelander ziekenhuis, maar het was domweg tijd voor iets anders.” 

Onzichtbare universum

Jazeker had ze wel eerder gedichten geschreven. ,,Maar dan was er altijd een aanleiding zoals Sinterklaas of een verjaardag.” Maar nu was het anders. ,,Duidelijke zinnen rolden door mijn innerlijk. Het moest er gewoon uit. Het beeld was er al, ik moest er alleen nog de goede woorden bij vinden; woorden van ruimte die recht zouden doen aan het beeld.”

In Meiners’ gedichten gaat het altijd over de verbinding met de onzichtbare wereld om ons mensen heen. ,,Alsof er via de tekst een deurtje opengaat naar dat onzichtbare universum: de wereld achter de zichtbare dingen. Naar een onzichtbare wereld die in het innerlijk van ons mensen huist en de mensheid als gemeenschap bindt.”

De ‘vertalingen’ van die onzichtbare wereld zijn de ene keer toegankelijker dan de andere keer. ,,Een lied moet duidelijk zijn. Als je een tekst zingt, moet de inhoud bij wijze van spreken twee regels verder al in elkaar vallen. Bij een gedicht mag het anders, dan is het niet erg als de ratio het niet direct vat. Als iets in jou maar wordt meegenomen.”

Personificatie

Opvallend in haar teksten is de personificatie van begrippen als liefde, dood, maan, gevoelens. ,,Stemmingen en gevoelens kunnen mij gemakkelijk overmannen. Door ze te benoemen kan ik de begrippen in de ogen kijken en daarmee hanteren.”

Zijn haar eerste gedichten vrij barok, inclusief mooie verheven woorden en vast rijmschema, de laatste tijd worden haar teksten steeds kaler. ,,Noem me een reactor. Als ik me intensief met een bepaalde stijl bezighoud of een dichter intensief lees, ga ik ook in die stijl reageren.

Rawie schreef barok. Mijn eerste gedichten op die losse blaadjes hebben hetzelfde karakter. Ik hou van taal, ja, ook van verheven taal, maar ben daar nu ook wel mee verzadigd. De scheurkalender Zielsverbanden (2010), gaf me de ruimte om juist met zo weinig mogelijk woorden iets wezenlijks te zeggen.” 

Familieverbanden

Anneke Meiners studeerde in de jaren negentig theologie in Groningen.  ,,Als ik theologie kies, hou ik ruimte om spiritueel bezig te zijn met levensverhalen, bedacht ik me, toen ik moest kiezen. Ik hou van taal, van verhalen... De studie heb ik gezien als een stap op een weg zonder te weten waar die uitkomt. Maar ik wist van binnen dat die stap goed was.” Ze lacht. ,,Als alles in mij begint te tintelen, dan ga ik ervoor. Dat gebeurde toen dus ook.”

Zonder deze opleiding had ze de teksten ook kunnen schrijven, stelt Meiners, want kijken achter deurtjes is haar niet vreemd. ,,Dat zit misschien in mijzelf, maar heeft ook te maken met mijn ouderlijk huis: achter dingen kijken; wat zit er verscholen achter het zichtbare. Als je dat spiritueel vindt, dan ben ik dat, ja.”

En misschien heeft het feit dat haar Molukse opa predikant was wel meer invloed gehad dan dat ze indertijd wilde toegeven. ,,Sinds vier jaar heb ik een praktijk Opstellingenwerk. Van daaruit weet ik heel goed dat familieverbanden invloed hebben op je ziel en het zich thuis voelen van die ziel. Mijn opa was ook bezig met openen van deurtjes naar het onzichtbare.”

Laag

De teksten komen vaak onverwacht. ,,Toen de kinderen klein waren, bleef het relatief stil. Er zijn jaren geweest dat er niets kwam, maar de laatste tijd stroomt het van harte. Dat is geen verdienste, het overkomt me; ik kan niet anders.”

De teksten raken een laag die veel groter is dan Meiners persoonlijk, zegt ze. ,,Ik ervaar het dan ook niet alsof ik die woorden bedenk. Het is meer dat ik in contact kom met die laag en dan woorden krijg. Anderen hebben dat vast en zeker ook, maar verwerken dat dan misschien via schilderen of zingen. Ik krijg er dus woorden door.

Daar zit mijn geluk ook. Dat het lukt om dat wat ik voel in woorden te vertalen. Ja, dat is het: ‘vertalen’, in volledige overgave. Daarna laat ik het los en staat het ook echt los van mij. Zo’n gedicht gaat dan vaak ook zijn eigen gang. Korenveld kom ik bijvoorbeeld op de gekste plekken tegen, in rouwadvertenties, op websites...”

Herkenning

Als ze zo’n gedicht na zoveel tijd weer terugleest en ervaart dat het nog steeds klopt, kan ze erg blij worden. ,,En ik kan er ook heel gelukkig van worden als blijkt dat anderen die laag in de tekst ook herkennen.”

Of haar poëzie christelijk is? ,,Mijn vrije stem klinkt door in de teksten over leven en dood, over natuur, over relaties. In het vinden van beelden daarvoor komt de christelijke traditie mij zeker te hulp. Die traditie is me dierbaar, maar wat ik voel is ruimer. God stijgt voor mij boven tradities uit. Hij voelt voor mij zó ruim. Wat dat betreft is mijn poëzie dus niet per se christelijk.”

Korenveld
En in een onverwachte glimp van eeuwigheid
besef ik dat mijn ware levenstijd
besloten ligt in deze zeldzame seconde.
De eindeloze halmenzee volgt zonder
aarzeling de vederlichte tred van het moment
dat, argeloos, geen tijd of ruimte kent,
niet weet van gisteren of morgen.
Ik hoef alleen maar voor dit nu te zorgen,
heel zachtjes al het andere te laten gaan.
Een gouden fluistering is mijn bestaan.

Anneke Meiners doet sinds 2008 Opstellingenwerk. In Hamburg volgde ze een opleiding Systemische kindertherapie. Haar opleiding Systemisch Werk voltooide ze aan het Bert Hellinger Instituut in Groningen. Meiners is getrouwd met ds. Sytze Ypma, samen hebben ze drie kinderen.