Jongeren gaan niet voor de werkvorm, maar voor vriendschap. ,,In ons jeugdwerk draait het om mensen, niet om activiteiten”, aldus Robert Colijn. Foto: ANP

,,Heb je het al gehoord? Die en die hebben gezoend! En het is uit tussen haar en hem. O, dat komt goed uit want ik vind hem al een hele tijd leuk. Wist je al dat haar ouders gaan scheiden? Hoe weet je dat? Dat heb ik gehoord van die en die had het weer van die ander. O ja, niet met hem praten want daar heb ik ruzie mee...” Een doorsnee gesprek van tieners op een schoolplein of voor club begint.

Heel veel gesprekken bij tieners gaan over relaties. Ze willen leuk worden gevonden door de coolste persoon van de groep, dus worden ze ‘vrienden’ van bepaalde mensen. Mensen hunkeren naar relaties, naar aandacht, vertrouwen en geborgenheid. Tieners zitten in een fase dat ze hier misschien nog wel veel sterker naar verlangen.

Het is belangrijk dat we dit als kerk signaleren en er op inspelen. Als er ergens een plek is waar aandacht, vertrouwen en geborgenheid zouden moeten zijn, is dat in het gezin van God. Natuurlijk begint het thuis. In dit artikel wil ik het echter hebben over hoe we dit als kerk doen.

Koek en ei?

Een collega van mij sprak eens met een jeugdouderling over het kinder- en jongerenwerk in zijn gemeente. Vol trots vertelde hij dat ze van nul tot twintig jaar alle jeugd onder de pannen hebben. Er was goed nagedacht over de activiteiten, en ook over de belasting van de vrijwilligers. Jeugdleiders waren maximaal één keer per maand aan de beurt om de club te leiden. Na wat doorvragen bleek helemaal niet alles koek en ei te zijn.

Tieners en jongeren verlieten de kerk en het jeugdwerk bleek een eiland te zijn, los van de rest van het gemeenteleven. Jeugdleiders hadden minimaal contact met de jongeren. ‘Jongeren waren ‘weggepromoveerd’ naar de kelder en hadden geen echt contact meer met de volwassen gelovigen’ (citaat uit: Handboek voor kinder- en jeugdpastoraat).

Youth for Christ (YfC) ontwikkelt werkvormen die gebaseerd zijn op relationeel en missionair jongerenwerk. Met als doel: een club die laagdrempelig genoeg is om je niet-gelovige vrienden mee te nemen, waar jeugdleiders relaties bouwen met de tieners.

Verder dan je club  

Wat verstaan we nu echter precies onder relationeel jongerenwerk? In ons team bij YfC hebben daar geregeld gesprekken over. Ik weet dat het gemakkelijker gezegd is dan gedaan. Twee speerpunten: in ons jeugdwerk draait het om mensen en niet om activiteiten. En: om relaties op te bouwen moeten we investeren.

Paulus heeft het erover tegen de gemeente in Thessalonica dat hij niet alleen het evangelie heeft gedeeld, maar dat hij zijn leven heeft gedeeld met hen, omdat ze hen zo dierbaar waren (1 Tessalonisenzen 2: 8). Volgens mij is dit de spijker op de kop, als we het hebben over relationeel jongerenwerk. Het gaat namelijk verder dan je club of activiteit draaien.

Het gaat zelfs verder dan simpelweg het evangelie te delen. Het gaat om het delen van je eigen leven. Dat geldt niet alleen voor jongerenwerk. Het geldt ook niet alleen voor de mensen met een functie in de gemeente. Het is belangrijk voor ons allemaal.

Bom

Ik kom in veel kerken in Fryslân waar ik jeugdleiders mag ondersteunen in het geweldige werk dat ze doen. Ik blijf tieners de interessantste ‘wezens’ vinden die er bestaan. In een tijd van drie jaar ontploffen ze aan alle kanten. Emotioneel ontploffen ze. Ze schieten alle kanten op. Vandaag zijn ze kwaad op je en morgen ben jij de beste.

Lichamelijk ontploffen ze. Tieners die twee jaar geleden bij jouw op club zaten als jonge meiden, zijn uitgegroeid tot mooie, lichamelijk volwassen dames.

Ik moet denken aan een bom uit de Tweede Wereldoorlog die wordt opgegraven uit een woonwijk en op een veilige plek tot ontploffen wordt gebracht. Ik ben van mening dat ons jeugdwerk die veilige plek moet zijn waar deze ‘bommen’ mogen ontploffen. Een ontploffing geeft herrie en wat rotzooi. Vraag maar aan de tienerleiders in uw gemeente. Maar deze plek moet er zijn.

Je leven delen

Juist in deze leeftijdsfase zoeken tieners naar mensen bij wie ze gewoon mogen ‘zijn’. Ik denk dat wanneer je als jeugdleider je leven deelt met tieners, ze samen met jou onderweg willen gaan.

Hoe werkt dat praktisch? Ik ken veel jeugdleiders die je deze vraag niet hoeft te stellen. Het is voor hen een natuurlijke houding om hun leven te delen. Maar hoe ver mag dat gaan? Hoeveel tieners kun je aan, want je hebt ook je eigen leven en gezin.

Terechte vragen die je in een bewustwordingsproces brengen over jouw jeugdwerk. Jezus had twaalf discipelen en drie van de groep stonden nog dichterbij. Tieners mogen bij mij over de vloer komen, maar weten ook dat wanneer het niet uitkomt, ik hen dat ook zeg. Ik hoorde een jeugdleider zeggen dat ze een soort middagcafé zou willen beginnen voor de tieners die uit school komen. Een kopje thee, een luisterend oor en aandacht.

Ruimte

Er zijn een heleboel jeugdleiders die weten waarover ik het heb. Ik kom ze bijvoorbeeld tegen in Marum, Mildam, Dokkum en Harlingen. Je zou graag willen, maar... Er zijn altijd een aantal ‘maars’. Als we als kerken echter deze mensen de ruimte geven, de middelen en de geestelijke back up om te doen waarnaar ze zo verlangen, zou er wel eens veel kunnen veranderen.

Ik hoorde van een kerk die langs jongeren ging in de zuipketen om hen te ontmoeten. De jongerenwerkers wilden hen leren kennen en op deze manier relaties opbouwen. Ze kregen echter te horen van hun kerkenraad dat dit niet is waarover de Bijbel gaat. Helaas haken gepassioneerde jeugdleiders zo af. 

Voetballen

Een jongerenwerker met wie ik sprak, gaat soms op bezoek bij de tieners als ze aan het voetballen zijn. Die tieners vinden het natuurlijk geweldig dat hun jeugdleider echt interesse toont in hun leven. Helaas komen er uit de kerk geluiden als: ‘Maar daar betalen we hem niet voor!’

Mijn reactie is simpel: daar betaal je hem ook voor! Hierdoor ontstaat vertrouwen. Zo krijg je een relatie met elkaar. Tieners gaan niet voor de werkvorm, maar voor de vriendschap. Zo deel je je leven met elkaar. Deze jeugdleiders doen dit, omdat de tieners hen zo ontzettend dierbaar zijn. Is dit niet wat Paulus probeerde over te brengen?

Robert Colijn is regiocoach Noord van Youth for Christ. Dit is het tweede deel uit een serie over jeugdwerk.