Rond de eeuwisseling is er een replica in Qassiarsuk gebouwd van de allereerste kerk in Goneldna: Tjodhildes Church. Foto: Peter Bliek

De Noorman Erik de Rode was niet de eerste die in de tiende eeuw in het zuidelijkste puntje van Groenland voet aan land zette. Reeds vijfduizend jaar geleden vonden er verschillende migratiegolven vanuit Noord-Amerika plaats van indianen naar deze barre streken. Rond de geboorte van Christus was de gehele grillige kuststrook van dit immense continent al bewoond door de eskimo’s, de voorvaders van de moderne Groenlanders.

Vanwege de groene heuvels en vruchtbare grond die geschikt is voor landbouw – in tegenstelling tot het kale en desolate IJsland vanwaar hij voor een moord verbannen was – gaf Erik de Rode het de naam Groenland. Wat hij niet wist, is dat 85 procent schuil gaat onder een kolossale ijskap van gemiddeld drie kilometer dikte. Alleen de kuststrook en het zuiden van Groenland zijn ijsvrij en kennen een mild klimaat met relatief warme zomers.

IJsland is daarentegen voor slechts 14 procent met gletsjers bedekt. Wat dit betreft zou je IJsland groen kunnen noemen en Groenland wit.

Doop

Toen de Viking Groenland ontdekte voer hij terug naar IJsland om zijn vrienden op te halen. Op het langgerekte schiereiland dat naar Erik de Rode is vernoemd, vestigden ze de nederzetting Brattahlid, het tegenwoordige gehucht Qassiarsuk bestaande uit schapenboerderijen.

Erik de Rode en diens vrouw Tjodhilde kregen een zoon, Erik genaamd, die zich na een bezoek aan de Noorse koning liet dopen. Hij bracht het christendom mee terug naar Groenland, waar het nieuw verworven geloof grote populariteit genoot onder de Noormannen. Zijn moeder Tjodhilde werd ook gedoopt en liet de eerste kerk van Groenland bouwen, Tjodhilde’s Church in Qassiarsuk (voorheen nederzetting Brattahlid).

De zuidpunt van Groenland is niet alleen interessant vanwege zijn rijke geschiedenis, het is tevens een walhalla voor wandelliefhebbers en natuurgenieters. Wandelaars kunnen er op de trekkerspaden in het berglandschap met zijn kleine diepblauwe meertjes, uitgestrekte geurige gras-en bloemenvelden met grazende schapen en boerderijen in alle rust van Gods schepping genieten.

Spectaculair zijn de wandelingen langs de stranden van de fjorden, waarin ijsbergen met een diepblauwe kleur drijven die door het getij heen en weer worden geduwd en waardoor allerlei grillige vormen zijn uitgesleten. Maar ook bergsporters komen er volop aan hun trekken met steile beklimmingen naar rotsplateaus en hoge bergpieken met panoramische vergezichten over de ijskap en gletsjertongen die zich al kronkelend langs de hellingen een weg naar de fjorden banen.

Paradijs

Vanaf hoge kliffen is te zien en te horen hoe grote stukken ijs van tientallen meters lengte van de gletsjerranden afkalven en met een doffe echoënde plons het ijskoude water metershoog doen opspatten. Dit karakteristieke Zuid-Groenlandse landschap heet niet voor niets het Arctische paradijs.
Barre zeiltocht Aan de andere kant van het Eriks Fjord ligt een van Groenlands meest nostalgische dorpjes: Igaliku (Gardar) met gekleurde en knusse houten huisjes. Het was Erik de Rodes beste vriend Einar die deze nederzetting stichtte.

Na de introductie van het christendom werd Gardar de episcopale residentie van Groenland. Het skelet van bisschop Jón Smyrill, gestorven in 1209, werd hier tijdens opgravingen in 1926 gevonden. In 1124 werd de eerste bisschop van Groenland aangesteld. Deze kwam pas na een barre zeiltocht van twee jaar aan. Tot aan het einde van de veertiende eeuw bleven de Groenlandse bisschoppen die werden aangesteld in de regel in Denemarken of Noorwegen wonen.

Herkestenen

De Vikingen verbleven ongeveer vijfhonderd jaar - tussen 1000 en 1500 na Christus - op Groenland. Vermoedelijk door de zogenaamde ‘kleine ijstijd’, een periode waarin het klimaat om onbekende reden aanzienlijk kouder werd met langdurige zeer strenge winters, verdwenen de Noormannen uit Groenland.
In 1721 reisde de Noorse priester Hans Egede naar Groenland omdat hij zich geroepen voelde de Vikingen te herkerstenen.

Toen hij geen enkele Viking meer aantrof, besloot de zendingsijverige priester de Eskimo’s te bekeren. En met succes. De Inuit-bevolking ging massaal over tot het evangelische lutheranisme. Zeventien parochies Nadat Groenland in 1979 een vorm van zelfbestuur verwierf onder de vlag van het Deense koninkrijk, kreeg de Groenlandse kerk een onafhankelijke kerkprovincie binnen de Deense nationale kerk.

De kerk in Groenland is onderverdeeld in zeventien parochies die allemaal tenminste één priester kennen. Aan het hoofd van deze kerk staat sinds 1995 de eerste vrouwelijke Inuit-bisschop Sofie Petersen.

De Groenlandse jeugd keert het christelijke geloof echter steeds meer de rug toe. De jonge uitbater Qunuuk van het Artic Café in het plaatsje Narsaq dat met 1700 inwoners een voor Groenlandse begrippen een behoorlijke grote plaats is, legt uit dat de secularisatie mede het gevolg is van de gemakken van het moderne leven. Volgens de uitbater is het feit dat de Inuit-bevolking pas betrekkelijk laat tot het christendom is overgegaan en daarvoor ook niet echt een georganiseerde religie aanhing – op wat sjamanisme na – een mogelijke andere oorzaak.

Alcohol

Ondanks het feit dat het geloof op z’n retour is, is de kerk nog altijd geintegreerd in het dagelijks leven van de Groenlanders. De oudere generatie gaat nog trouw naar de kerk.

Sociale problemen Groenland kent veel sociale problemen door alcohol en huiselijk geweld. De kerk is bekend met deze problematiek en biedt. Desgewenst biedt de kerk pastorale begeleiding aan deze probleemgezinnen, want de boodschap die de Groenlandse kerk uitdraagt is er één van een liefhebbende en vergevende God die moed en kracht geeft in de dagelijkse strijd.