Stefano de Luca in de ruimte onder de Franciscaanse kerk. Foto: Benjamin de Groot

Week drie van het opgravingseizoen is voorbij en dat is maar goed ook. Vrijwel iedereen beschouwt de derde week als de zwaarste van allemaal. De vermoeidheid hakt er diep in en het feit dat er om de twee dagen een nieuwe groep met opgeschoten tieners naast ons intrekt, doet de nachtrust geen goed.

Het aantal vrijwilligers dat een dag thuisblijft om weer even op krachten te komen neemt toe. Het is maar goed dat er af en toe wat bewolking op komt zetten. Zo blijft het werken op Horvat Kur draaglijk.

Vloer

Al dat afzien deze week heeft wel resultaat opgeleverd. In vrijwel alle putten is de vloer bereikt. Helaas hebben we geen mozaïek gevonden. De huidige vloer bestaat voornamelijk uit pleisterwerk, wat er op wijst dat de synagoge één of meerdere keren – waarschijnlijk na een aardbeving – is gerestaureerd.

Daarnaast hebben we een aantal baulks (steunbalken) weggehaald, zodat afgeronde putten met elkaar verbonden worden en we voor het eerst kunnen ervaren hoe groot de ruimte vroeger geweest moet zijn. Het nadeel is dat al dit pleisterwerk vrij broos is, waardoor we een pad van zandzakken moesten maken om nog gewoon te kunnen werken.

Lopen op het pleisterwerk gebeurt alleen bij zeer hoge uitzondering. Het mag dan wel niet zo spectaculair zijn als een mozaïek, maar het is van groot belang voor het begrijpen van de geschiedenis van onze synagoge en we zorgen er dan ook goed voor.

Bezoek

Deze week kregen we weer bezoek. Ditmaal een groep Zwitsers die, aangevoerd door een professor, op safari gingen naar archeologen in het wild. Ze waren wel zo aardig om achteraf met de pet rond te gaan. Hoewel we erg verrast waren door deze spontane actie, gaan we hier zeker een goede bestemming voor vinden.

De tweede groep die op bezoek kwam bestond uit lokale vrienden en collega-archeologen, onder wie Mordechai Aviam. De bezoekers hadden verse lychees (qua smaak vergelijkbaar met een muskaatdruif, red.) en vijgen voor ons meegenomen.

Eén keer echt luxe fruit eten in plaats van altijd dezelfde kaas, tonijn en paprika maakt zo`n enorm verschil. Voor de Amerikaanse studenten was het een hele openbaring, aangezien geen van hen ooit lychees gezien – laat staan gegeten – hadden.

Kapernaum

Deze week hebben we enkele kleine excursies gemaakt. De eerste stop was Tabgha. Afgezien van de bijzondere locatie van de Broodvermenigvuldigingskerk en de wonderschone mozaïeken, is het gebouw zelf ook interessant.

De kerk is in het begin van de jaren `80 gebouwd als een byzantijnse basilica, boven op de resten van een constructie uit de vijfde eeuw. Dit biedt ons een kleine inkijk in de bouwstijl van byzantijnse publieke gebouwen en de stijl van de mozaïeken.

De tweede excursie bracht ons naar Kapernaum. In deze vissersplaats die in de bijbel genoemd wordt, hebben de Franciscaner monniken grond gekocht en opgravingen gehouden. Dit leidde tot de vondst van een huiskerk annex bedevaartsplaats.

Galerij van synagogen

We werden rondgeleid door Stefano de Luca, die ons achter de hekken liet en een persoonlijke tour door het hele gebied gaf. Deze unieke ervaring bracht ons langs de complete galerij met alle resten van de vierde en zesde eeuwse synagogen.

Veel stukken lijken spoliae (hergebruikte elementen van oudere bouwwerken) te zijn. Volgens Stefano zouden die van het Hadrianeum uit Tiberias moeten komen, waarvan ze nog niet niet zeker weten of die gevonden is.

Niet verwonderlijk als de helft in Kapernaum ligt. De rondleiding eindigde met een uitgebreide uitleg bij de resten van de vijfde-eeuwse, achthoekige kerk die zou zijn gebouwd op het huis van Petrus. Hier zijn mozaïeken juist weggehaald om onder de vloer te kijken. Simpel grijs pleisterwerk is dus helemaal zo slecht nog niet.