Bisschop De Korte: ,,Veel katholieken op hoge leeftijd hebben mij verteld dat seksualiteit ofwel werd verzwegen ofwel werd afgekeurd". Foto Marlies Bosch

In het interview is De Korte, de bisschop van het bisdom Groningen-Leeuwarden, opmerkelijk open. Hij meent dat de seksuele moraal van het katholicisme tegenwoordig vaak geassocieerd wordt met geboden en verboden; met normen die niet overschreden mogen worden. ,,Maar uiteindelijk gaat het om de achterliggende waarden die we dikwijls uit het oog verliezen. De uitdaging voor de Kerk is om daar duidelijk over te communiceren.’’

Duurzame liefde

,,De beleving van seksualiteit is voor christenen nauw gekoppeld aan de waarde van duurzame liefde. Een wisseling van partners voor puur seksueel genot, zonder dat daar liefde bij komt kijken, wijkt daar van af. Toen ik nog parochiepriester was in Utrecht, heb ik gemerkt dat veel jongeren - onder wie studenten - uiteindelijk een groot verlangen hadden naar een duurzame liefdesrelatie. Het gaat hier om een verlangen dat leeft in het hart van heel veel mensen. Vrijheid is een groot goed. De liberale norm hiervoor is dat alles getolereerd moet worden mits het de naaste geen schade toebrengt. Pedofilie en verkrachting zijn daardoor terecht verboden. De christelijke visie gaat nog een stap verder: dienstbaarheid en verantwoordelijkheid zijn belangrijker voor de mens dan puur seksueel genot.’’

Celibaat

De Korte gaat ook in op het celibaat en constateert dat dit tegenwoordig veel minder vanzelfsprekend wordt gevonden. ,,De celibataire levensstijl is tegenwoordig voor velen onbegrijpelijk; waarschijnlijk omdat in onze cultuur veel meer nadruk is komen te liggen op seksualiteit en lichamelijkheid. Dat zie je terug in de media, maar ook in de popmuziekwereld. Een celibataire levenswijze is vandaag minder vanzelfsprekend, en de sociale druk om het niet te doen redelijk groot. Het is voor priesterkandidaten en novicen (degenen die een proeftijd doormaken in een religieuze gemeenschap) daarom vaak een worsteling.’’

Hij meent ook dat het verplichte celibaat het misbruik in sommige gevallen in de hand heeft gewerkt. ,,Vijftig jaar geleden hadden we andere seksuele normen dan tegenwoordig. Jongeren werden toen al vaak op twaalfjarige leeftijd naar een katholieke instelling gestuurd, om op hun 24e tot priester gewijd te worden. Je kunt je afvragen of zij al seksueel volwassen waren, zeker omdat velen in een angstvallig milieu waren opgegroeid. Gekeken naar de vormen van misbruik, waren velen dat alleszins niet. Tegenwoordig zijn priesterkandidaten en kandidaten voor het religieuze leven, veel ouder. Ze hebben vaak al een (seksuele) relatie achter de rug, en wegen hun ervaringen mee in de keuze.’’

Gezond celibatair leven

Hij vindt dat een roeping tot het priesterschap en het celibatair leven getoetst moet worden. Een gezond celibatair leven is wel degelijk mogelijk, zo betoogt De Korte. Hij noemt daarvoor twee voorwaarden. ,,Je moet een diepe religieuze motivatie hebben, dus een intense band met Christus, en een goede relatie met familie en vrienden onderhouden.

Iemand komt psychologisch in de problemen als hij een geloofscrisis doormaakt of vereenzaamt. Je moet intiem zijn met God en met mensen. Mensen kunnen zonder seks, maar niet zonder intimiteit: je moet je levensgeheimen, lief en leed met naasten kunnen delen. Ik ken genoeg priesters die geen seksuele relatie hebben gehad. En ik ken priesters die twijfels kregen over hun roeping: past het wel bij mij, of wil ik misschien op een andere manier invulling geven aan mijn geloof? Dat is menselijk.’’

De Korte meent dat het taboe op seks en hoe de kerk en de samenleving in het algemeen er over sprak, te negatief was. ,,Ik heb de vormen van misbruik bekeken en de verhalen vanslachtoffers gehoord. Volgens mij waren de meeste daders niet volwassen op seksueel gebied. Ik heb al uitgelegd waarom. Het klopt dat seksualiteit vroeger in brede kring een taboe was: niet alleen voor de Kerk, maar voor de hele maatschappij, dus ook voor niet-christenen. Veel katholieken op hoge leeftijd hebben mij verteld dat seksualiteit ofwel werd verzwegen, ofwel werd afgekeurd. In het eerste geval hadden vrouwen soms geen enkel zicht hadden op de rol van seksualiteit binnen het huwelijksleven. Je kunt je de vreselijke gevolgen hiervan voorstellen: voor sommige vrouwen voelde het alsof ze verkracht werden. In het tweede geval heeft de Kerk eeuwenlang negatief over seks gesproken, bijvoorbeeld onder invloed van de theologie van kerkvader Augustinus.’’

Slachtoffer

,,De kindermisbruikers zijn misschien gedeeltelijk het slachtoffer van die repressieve seksuele cultuur. Toch kunnen hun misdaden daarmee geenszins goedgepraat worden. We moeten niet, en zeker ik niet als bisschop, de pijn van de daadwerkelijke slachtoffers willen vergroten door de schuld aan een cultuur te geven. Uiteindelijk zijn wij zelf verantwoordelijk voor onze daden. De Kerk erkent vandaag het positieve van seksualiteit, maar we zien het graag als een uiting van trouwe liefde.’’

Homoseksuelen

De Korte vertelt dat hij meerdere stellen met huwelijksproblemen heeft gecoacht. ,,Daar gebruikte ik de destijds gangbare methode Marriage Encounter voor: je begeleidt gelovige partners heel intensief door uitvoerige gesprekken met ze te voeren over de obstakels en hun verwachtingen bij een relatie. Ook heb ik homoseksuelen op bezoek gehad die katholiek wilden blijven. De leer van de Kerk veronderstelt niet dat je eenzaam bent, maar wel dat homoseksuele daden als geordend worden beschouwd. Binnen de katholieke moraal moet je dus een weg zien te vinden. In het geval van homoseksuelen, is dat een intense vriendschapsrelatie zonder seksueel contact.’’

Het volledige interview is te lezen op de site www.nieuwwij.nl