Iedere generatie denkt over het goede. De aankomst van de overledene voor Christus (begin 5de eeuw) Rome, Domitilla-catacombe. Foto Wikicommons

Voor ‘gewone’ mensen heeft deze vraag een hoog abstract gehalte; ze lijkt vooral interessant voor mensen die van denken hun beroep hebben gemaakt. In werkelijkheid is de vraag voor ieder verantwoordelijk mens van belang. Niet alleen in het persoonlijk leven, maar ook in het samen-leven.

Er zijn perioden geweest waarin mensen meenden vrij nauwkeurig te weten wat het goede is. Regels en levenspraktijken waren maatgevend. Wie zich aan de regels hield, kon rustig leven in het besef het goed te doen. Deze manier van denken leefde ook in kerkelijke kringen.

Er was -en is- de overtuiging van het weten wat de goede kerk is -de ware kerk. In gereformeerde kringen leefde deze overtuiging, maar is vrijwel verdwenen. De leer van de Rooms-Katholieke Kerk kent ook de ware kerk -die van Rome- maar in de praktijk wordt die gedachte alleen nog door de clerus beleefd.

Schone

De vraag naar het goede en die naar het ware hangen ook historisch gezien samen. De christelijke traditie van het Westen kende een derde, verwant element: het schone. Die traditie is in de praktijk verdwenen en de vraag naar het goede (en het kwade), die naar het ware en die naar het schone zijn uit elkaar gehaald.

In hun afzonderlijke positie zijn ze vandaag ‘zwevende’ begrippen. Het lijkt alsof ieder zelf uitmaakt wat het goede is, het ware en het schone.
Terugkeer naar oude opvattingen kan niet, hoe verleidelijk het ook kan zijn om te leven in ‘oude zekerheden’.

Iedere generatie en ieder persoon moet zich verantwoorden over de vraag naar het goede. Verantwoordelijkheid voor het goede wordt immers altijd in concrete omstandigheden beleefd en die veranderen steeds. De opmars van medische techniek bijvoorbeeld laat nieuwe vragen opkomen, over heel het leven, van begin tot einde.

Christus

Christenen hebben de overtuiging dat uiteindelijk de vraag naar goed en kwaad leidt tot het centrum van hun bestaan en dat van de wereld: Christus. Dat antwoord lijkt abstract: wat heb ik aan die overtuiging als ik voor een concrete beslissing sta?

Hierbij lijken twee aspecten van belang. Het eerste is de noodzaak van een fundering van de vraag naar het goede. Er móét een begin-en beslispunt zijn, anders ís er geen goed en is er geen kwaad.

Een ander aspect is dat van de geestelijke werkelijkheid. Het christendom belijdt dat Christus het centrum is van alles. De opgave is Christus te zien en te ervaren als de grond van de werkelijkheid, ook in het alledaagse leven.

Ongewoon

Dat vraagt om een geestelijk leven; de christelijke traditie laat voorbeelden zien van zulk leven -bij geleerden en bij eenvoudigen. De weg naar Christus als centrum van de wereld is een moeilijke. We moeten tegen bijna alles wat gewoon lijkt en geaccepteerd is, in denken.

Bidden, leven met de ‘verborgen omgang’ en met anderen denken en doen zijn manieren om die weg te gaan. Uiteindelijk gaat het erom niet alleen de zichtbare dingen te zien en daartussen te leven, maar ook de onzichtbare, geestelijke werkelijkheid te ontdekken.

Wie die werkelijkheid ziet, bekijkt de wereld met andere ogen. Met dat oog als geestelijk orgaan kan het goede worden gezien en gedaan.