Een deel van het boek Ruth, waar een verrassend aantal papers (lezingen) over zal gaan tijdens de SBL-conferentie. Foto: FD

De SBL komt in Amsterdam samen. Waarom is gekozen voor Nederland en kunt u omschrijven hoe ‘groot’ en van welke betekenis de conferentie is?

,,Deze conferentie brengt met de Society of Biblical Literature, ook nog de European Association for Biblical Studies, het Oudtestamentisch Werkgezelschap, de Society for Old Testament Studies en kleinere gezelschappen zoals de Anglican Association for Biblical Scholars samen. Het gaat om een bijeenkomst van meerdere honderden bijbelwetenschappers, historici en theologen en het is dit jaar in Europa de grootste en belangrijkste bijeenkomst op dit vakgebied.”

Wat voor onderwerpen komen er zoal aan de orde?

,,Vrijwel alle takken van de bijbelwetenschappelijke sport komen aan de orde, als ik alleen al kijk naar de deelname van de bijbelwetenschappers van de Vrije Universiteit, gaat dit van tekstkritiek (Dr. Jan Krans), Spaanse bijbelvertalingen (Dr. Eveline van Staalduine-Sulman), het concept van het ‘oude Israël’ (drs. Janneke Stegeman), het literair en taalkundig karakter van de Psalmen (dr. Janet Dyk), ritual studies en de ontwikkeling van Paulus’ verstaan van het avondmaal (ikzelf), en de opvattingen over ‘mannelijkheid’ in de Bijbel (ikzelf). Het is dus een uiterst divers spectrum.”

U geeft zelf vandaag en donderdag een lezing tijdens de conferentie. Wat voor onderwerp gaat u behandelen?

,,Ik draag zelf bij met de organisatie van een sessie rond biblical masculinities (mannelijkheid in de Bijbel) en daarbinnen een lezing over Paulus als man in de Grieks-Romeinse wereld; daarnaast draag ik een paper bij rond ritual studies en Paulus’ verstaan van het Avondmaal.”

Bent u zelf lid van de SBL en zo ja, hoe kun je daar tot toetreden? Is het een select gezelschap van bijbelwetenschappers?

,,Ik ben zelf lid van SBL, EABS, en de Anglican Association of Biblical Scholars; deze organisaties hebben ieder hun eigen criteria; een wetenschappelijke opleiding met als focus bijbelwetenschapen (of een aanverwant vakgebied) is wel een vereiste.”

Is er naast het reguliere programma ook nog tijd voor de deelnemers om wat van Amsterdam en de rest van Nederland te zien?

,,Ja, er worden verschillende excursies georganiseerd en veel deelnemers komen ook wat vroeger en/of blijven wat langer. Ik bied zelf de leden van de Anglican Association for Biblical Scholars bijvoorbeeld de gelegenheid een dienst in de Oud-Katholiek Kerk in Amsterdam bij te wonen.

In dat kader wordt hen ook een lezing over lectionaria (leesroosters) aangeboden door dr. Koenraad Ouwens, docent liturgiek aan het Oud-Katholiek Seminarie. Zoiets is ontstaan door mijn lidmaatschap van deze organisatie, oecumenische interesse, en kennis van het Anglicanisme.”

Zijn er onderwerpen die volgens u echt opzienbarend zijn of voor het eerst voor het voetlicht komen?

,,Vanuit mijn eigen perspectief is de bijeenkomst rond de constructie van mannelijkheid een primeur - ook voor SBL en de andere organisaties. Hierbij gaat het om de culturele verwachtingspatronen rondom ‘mannelijkheid’ en, in het geval van mijn lezing, mannen, de manier waarop ze zichzelf presenteren en hun emoties. Zo’n focus is wel eerder geprobeerd op te zetten, maar dat mislukte toen. Nu lukt het wel.”

Het is gepland in juli, in de zomer? Is dat om zoveel mogelijk theologen de kans te geven om mee te doen? 

,,Ja, de zomer is meestal het ‘seizoen’ voor grote conferenties.”

Komen er ook publicaties uit naar aanleiding van de conferentie?

,,Op de conferentie worden altijd publicaties gepresenteerd. Het is er namelijk een goed podium voor. Er zullen ook vele uitgevers aanwezig zijn met presentaties van hun publicaties. Deze zijn net zo breed als de thema’s die ik net opsomde.

Zelf ben ik ook geïnteresseerd in publicaties die uit de presentaties en discussies op de conferentie voortkomen. Zo bereid ik mijn paper over Paulus en ritual studies voor publicatie voor en ben ik in overleg over de publicatie van een bundel bijdrages rond mannelijkheid en de constructie daarvan in de Bijbel.”

Hoe kijkt de SBL naar Nederland als het gaat om theologie. We hebben grote theologen voortgebracht als Bavinck en Berkhof die ook internationaal veel aanzien hebben. Hoe zou u de huidige rol van ons land typeren op het terrein van theologie?

,,Eerlijk gezegd denk ik niet dat deze bijeenkomst van SBL veel aandacht zal besteden aan Nederlandse theologie. Dat is jammer: de interactie tussen een zo belangrijk geschrift, dan wel verzameling geschriften, als de Bijbel en de gemeenschappen die dit geschrift lezen en over de betekenis ervan nadenken hoort immers net zo goed tot het vakgebied van de bijbelwetenschappen. Als iemand die zich ook met Bavincks schriftleer heeft beziggehouden zou ik een discussie over de hermeneutische waarde ervan aardig gevonden hebben.”

Prof.dr. Ben-Peter Smit is bijzonder hoogleraar namens de Stichting Oud-Katholiek Seminarie aan de Universiteit Utrecht, universitair docent Nieuwe Testament aan de VU en assisterend pastoor in Amsterdam.