Een traditionele Engelse dubbeldekker die push-ups maakt. Het is een opvallend kunstwerk van iemand uit Tsjechië. Veel kerken hebben hun gebouwen beschikbaar gesteld voor exposities. Foto: EPA

Onder het motto ‘More Than Gold’ zetten de christelijke kerken hun beste beentje voor tijdens de Olympische Spelen. Voor hen is het een unieke gelegenheid om met het geloof naar buiten te komen.

‘Niet alleen de organisatoren, de atleten en de fans zijn betrokken bij zulke sportgebeurtenissen, maar in zekere zin de hele samenleving. De kerk kan niet onverschillig blijven in het bijzonder tegenover de spirituele noden van de deelnemers’, schreef paus Benedictus XVI onlangs in een brief aan de voorzitter van de Poolse bisschoppenconferentie, aartsbisschop Jozef Michalik, voor het Europese voetbalkampioenschap.

Gisteren tijdens zijn zondagse preek vroeg de paus om een zegen voor de Olympische Spelen. Hij hoopt dat het evenement mag bijdragen tot de wereldvrede en meer verbondenheid tussen de mensheid.

Gezond lichaam

De kerk kan best meer zijn dan louter toeschouwer bij zulke internationale gebeurtenissen, vindt de kerkvorst.

In Groot-Brittannië zijn ze het daar volledig mee eens. De bisschoppenconferentie van Engeland en Wales heeft grootse plannen ontwikkeld om van het one moment in time gebruik te maken om de interesse voor het geloof aan te wakkeren.

,,Deze grootschalige sportmanifestaties leiden tot tal van goede ideeën en initiatieven die ons herinneren aan het belang van een goede gezondheid en de waardigheid van ons lichaam, aan de zorg voor ons fysiek welzijn en de spirituele betekenis daarvan. Het is een ideaal moment om de katholieke leer over het lichaam te verspreiden”, zei Vincent Nichols, de aartsbisschop van Westminster en de voorzitter van de bisschoppenconferentie bij een persconferentie in januari.

Vijfduizend

Meer dan vijfduizend katholieke parochies voorzien in speciale initiatieven tijdens de Spelen. Daarbij horen aangepaste gebedsmomenten of mogelijkheden tot aanbidding.

Bezoekers zijn in het bijzonder welkom in de gastvrije centra aan de kathedraal van Westminster en in de Sint-Antoniusparochie in de buurt van het Olympisch stadion. Daar is ook een ‘Joshua Camp’ voor zo’n 1200 jongeren; de 18-jarigen krijgen er catechese en vorming rond sportieve thema’s.

De ambities van de bisschoppen reiken evenwel nog verder. Ze willen in elke parochie nieuwe sportclubs uitbouwen.

,,Sportgroepen op scholen en in parochies kunnen de innerlijke vrede bevorderen, net als het respect voor anderen, de zelfbeheersing en de samenwerking tussen jongeren. Anders zouden ze misschien alleen geneigd zijn tot geweld tegen anderen, maar nu leren ze door de sport vredevol met elkaar om te gaan. Tegelijk ontdekken ze vanuit die katholieke sportclubs misschien de weg naar het geloof”, zegt Vladimir Felzman, de coördinator voor het schoolpastoraal in Westminster.

Christelijk engagement

Niet alleen de Rooms-Katholieke Kerk treedt naar buiten bij de Olympische en Paralympische Spelen. Zestien christelijke denominaties sloegen de handen ineen voor het project ‘More Than Gold’. Onder dat motto werd het christelijke engagement voor het eerst zichtbaar gemaakt bij de Olympische Spelen in Atlanta in 1996. Sindsdien lieten christenen bij grote internationale sportevenementen steeds van zich horen onder die noemer.

Bij dit oecumenische project zijn meer dan zestig christelijke organisaties en ruim achthonderd vrijwilligers betrokken. ,,Een nooit eerder geziene krachtenbundeling”, meent de anglicaanse bisschop David Hawkins.

Alle parochies kregen de vraag iemand af te vaardigen als hun ‘Gouden Kampioen’ om tijdens de Spelen een steentje bij te dragen. Gelovigen konden zich als gastgezin opgeven voor de families van atleten uit arme landen die zich geen hotel kunnen veroorloven.

Marcusevangelie

Met het verspreiden van een bijzondere uitgave van het Marcusevangelie die de teksten afwisselt met levensschetsen en getuigenissen van deelnemende sportlui, wordt aan evangelisatie gedaan.

,,Het valt op hoe makkelijk katholieken, anglicanen en andere denominaties voor dit project optrekken. Het is zodoende de grootste samenwerking ooit in het Verenigd Koninkrijk tussen christenen van diverse denominaties. Oecumene blijkt hier geen probleem te zijn. Er heerst waarlijk een ‘sportieve’ geest en iedereen lijkt besmet met het Olympische virus”, vindt Peter Meadows, communicatiedirecteur van ‘More Than Gold’.

De kerken vragen ook extra aandacht voor sociale rechtvaardigheid. ,,De Spelen brengen niet alleen sociale en economische voordelen met zich mee. Er zijn schaduwzijden zoals de toename van criminaliteit, prostitutie, drugs- en alcoholgebruik en daklozen.”

,,Bij de Olympische Spelen in Athene in 2000 verdubbelde de seksindustrie bijna en ook nu zien we in Londen al een lichte toename van de prostituees. Die knelpunten dagen de overheden uit en het is alvast positief dat de kerk wijst op die gevaren, de mensenhandel bestrijdt, zich inzet voor de daklozen en de zorg voor het milieu promoot tijdens Londen 2012”, reageert Sam Adams van The Tablet.

Relevant

Meadows vult aan dat de Olympische Spelen een kans zijn voor de kerken om aan te tonen dat ze maatschappelijk relevant zijn. ,,Dat ze zich daadwerkelijk engageren in de wereld: door daar te zijn waar de mensen zijn. Door daden van naastenliefde en gastvrijheid tonen christenen Gods liefde.

Uit al hun activiteiten bij de Spelen blijkt dat ze de interesses en de noden van anderen ernstig nemen. Waar de kerk dat doet, blijkt dat velen nog altijd geïnteresseerd zijn in het christelijke geloof en helemaal niet zo afzijdig staan tegenover de kerk. Is het bovendien niet een wezenlijke taak van de kerk om begaan te zijn met armoede en rechtvaardigheid?

In de Bijbel zijn daar meer dan tweeduizend verzen over. Het zou normaal moeten zijn dat we niet blind blijven voor die schaduwzijden van onze samenleving en pogen er iets aan te doen. Hier kunnen de kerken profetisch zijn.” Daarom is het voor de organisatoren van ‘More Than Gold’ minstens even belangrijk dat de christenen niet alleen zichtbaar aanwezig zijn bij de Olympische Spelen, maar ook bij de Paralympics.

Honderd dagen van vrede 

De christelijke kerken namen ook het initiatief voor ‘honderd dagen van vrede’. Ze moedigen parochies en scholen aan vijftig dagen voor de openingsceremonie van de Olympische Spelen en vijftig dagen na de slotviering van de Paralympics vrede te promoten. Daarbij willen ze vooral ‘de strijd aangaan’ met gewelddadige bendes. De hoop leeft dat de opgezette projecten en getuigenissen van vrede tot lang na de Spelen doorwerken.

Tijdens die periode voor de Spelen trekt het Olympische vuur door het Verenigd Koninkrijk. Dat bood mogelijkheden om op die plaatsen waar het vuur voorbijkomt, activiteiten te houden als kerk en vredesgedachte aan te wakkeren. Waar de vlam ’s avonds halt houdt, voorziet ‘More than gold’ in gebedswakes en ze vergezelt de tocht met een bus die in het teken staat van lofprijzing en aanbidding.

,,Evangeliseren en bidden gaan hand in hand. Daarom vragen we elke kerk, parochie, organisatie of groep om creatief te zoeken hoe ze voor, tijdens en na de Spelen momenten van gebed kunnen inlassen”, zegt Jane Holloway, de gebedsverantwoordelijke van ‘More than gold’.

Aalmoezeniers

Tijdens Londen 2012 staan bijna tweehonderd aalmoezeniers van de verschillende godsdiensten en levensbeschouwingen paraat voor de supporters bij hun aankomst in de luchthavens of de treinstations. Samen met de vrijwilligers zullen ze hen water en welkomstgeschenken aanbieden.

Ze staan tegelijk in voor de geestelijke begeleiding van de atleten, de verantwoordelijken en de medewerkers van de Spelen. Vooral de atleten leven onder voortdurende druk om topprestaties neer te zetten. Voor hen is er in het Olympische dorp een geestelijk centrum waar permanent vertegenwoordigers van de wereldgodsdiensten beschikbaar zijn.

Vanuit katholieke hoek staat een team van twintig priesters klaar onder leiding van vicaris-generaal John Armitage. Veel jonge sporters komen naar Londen met de hoop te winnen, maar de meesten doen dat niet. De ontgoocheling die dan volgt, is groot. Daarom zijn we als aalmoezeniers altijd voor hen beschikbaar”, legt Armitage uit. ,,Twee derde van de atleten is christen en de helft katholiek. We zullen dus de handen vol hebben.”

Emmanuel Van Lierde is journalist bij het Belgische opinieweekblad Tertio, waarin dit artikel ook verscheen.