Kees Kraayenoord: ,,Jezus was tijdens zijn tijd op aarde helemaal niet prettig voor de mensen om hem heen. Hij had geen makkelijke boodschap. Hem volgen kost je iets.” Foto: SP

Maar liefst vier jubilea viert Kees Kraayenoord dit jaar, vertelt hij lachend in zijn productieruimte in Veenendaal. Hij werd dit jaar veertig en is dit jaar twintig jaar getrouwd. ,,Verder is het 25 jaar geleden dat ik tot geloof kwam en ben ik tien jaar actief als zanger.”

Toen Kraayenoords management - Willem en Sharon Diepeveen, met wie hij al tien jaar samenwerkt - hem vroeg met wie hij een jubileumtour wilde maken, hoefde hij niet lang na te denken: de Canadese aanbiddingsleider en liedjesschrijver Brian Doerksen. Doerksen heeft bekende Opwekkingsnummers als Maak mij rein voor U, Kom, nu is de tijd en De rivier geschreven.

,,Toen ik nog helemaal geen zanger was keek ik enorm tegen hem op”, vertelt Kraayenoord. ,,Zijn liedjes en muziek vond ik fantastisch en zijn oprechte uitstraling sprak me aan.”

Godfather van de aanbiddingsmuziek

Alweer heel wat jaren geleden ontmoette Kraayenoord Doerksen voor het eerst. De ,,Godfather van de aanbiddingsmuziek” is een inspiratiebron voor Kraayenoord. ,,Brian is een ongelooflijk lieve en nederige man. Een paar van zijn kinderen zijn meervoudig gehandicapt. Dat heeft natuurlijk zijn visie op het leven en zijn visie op waarden als geluk en succes sterk gekleurd. Want wat is dan nog succes?”

Dit najaar staan de aanbiddingsleiders samen op het podium van de Bethelkerk in Drachten. Verder treden ze op in Zwolle, Veenendaal en Nieuw Vennep. Kraayenoord komt heel wat keren per jaar naar Friesland. Hij trad bijvoorbeeld op in kerken in Leeuwarden, Drachten, Sneek en Buitenpost.

Mozaiek0318

Podia zijn echter niet bepalend voor Kraayenoords leven. Sinds begin dit jaar is hij voorganger van een gemeente in zijn woonplaats Veenendaal, ontstaan vanuit een huisgroep van Kraayenoord en zijn vrouw Nicole. ,,We zeiden tegen elkaar: zullen we het risico nemen om op zondagochtend samen te komen? De eerste zondag kwam er een man of dertig. Nu, na drie maanden, komen er gemiddeld driehonderd bezoekers naar Mozaiek0318.”

Kraayenoord vindt het belangrijk om zich naast het artiest-zijn in te zetten voor een plaatselijke gemeente. ,,Ik geloof dat God een plan heeft voor deze wereld, en dat de lokale gemeente daarin een belangrijke rol speelt. De kerk bestaat niet voor zichzelf. De kerk bestaat voor de wereld. We zijn de handen en voeten van God op deze aarde.”

Kraayenoords visie voor zijn gemeente bestaat uit drie kernwoorden: weten, groeien en delen. ,,Ik fietste eens door Veenendaal en dacht: hoe zou Veenendaal eruit zien als iedereen zou weten: God houdt van mij?”

,,En stel dat de kerken zouden groeien in eenheid, en dat mensen hun leven met elkaar zouden delen. Dat is onze passie. Je kunt zeggen: dat kan natuurlijk nooit. Maar of het haalbaar is, is helemaal niet belangrijk. Of onze gemeente succesvol zal zijn, is aan God.”

Coldplay

Naar Kraayenoords gemeente komen ook niet-gelovigen. Wat is het geheim? ,,Een bezoeker vertelde me laatst: ‘Ik heb het gevoel dat ik vanuit het gewone leven de kerk in stap en dat er geen kloof bestaat tussen die twee.’ Dat is ons doel: geloven in verbinding brengen met het leven van elke dag.”

,,We beginnen om tien uur met een half uur loungen en koffie. Onderwijl klinkt er muziek. We dachten: als we nu eens geen gospelmuziek of het Urker mannenkoor draaien, maar het nieuwste album van Coldplay, U2, of Adele. Zo zoeken we steeds de aansluiting met het dagelijks leven van mensen.”

Want het christelijk leven is het gewóne leven, benadrukt Kraayenoord. ,,Dat klinkt ook door in de prediking. Het is de bedoeling dat mensen in dat ene uurtje op zondagochtend geïnspireerd raken om ook maandag en dinsdag Jezus te volgen in de klas, op het werk en tijdens de fitness.”

De kerk is wat Kraayenoord betreft een plek van openheid en kwetsbaarheid. ,,We hebben met elkaar een cultuur ontwikkeld waarin we onze zwakheden en kwetsbaarheden voor onszelf houden. Ook in de kerk. Een cultuur waarin voor gebrokenheid geen plek is. Het kruis dwingt ons echter tot ware belijdenis: ik ben verslaafd aan mezelf, aan porno, aan macht, of aan goedkeuring. Is de kerk nog de plek waar we dat zeggen?”

Navelstaren

De aanbiddingsleider vindt de situatie van de kerken in Nederland enerzijds zorgwekkend, maar ,,aan de andere kant zoekt de kleiner geworden kerk naar vernieuwing. Er ontstaat een besef van: wacht eens even, we leven niet voor onszelf”.

Hij vindt het ,,bemoedigend” dat hij in veel kerken waar hij komt een poster ziet hangen van de Alphacursus. ,,Daar gebeurt in elk geval eens in de week iets naar buiten toe. We hebben als kerken sterk de neiging gehad om te navelstaren.”

,,Evangelische kerken net zo goed als meer traditionele kerken. Evangelischen hebben soms zelfs een extra valkuil. Ze kunnen door hun bandje en muziek het gevoel hebben dat ze modern zijn, terwijl ze geen contact hebben met de samenleving.”

De muzikant vindt het wel een mooie ontwikkeling dat steeds meer gemeenten een band hebben die de zang begeleidt. ,,Toen ik opgroeide was toch wel twee derde van de kerken in Nederland ervan overtuigd dat een gitaar niet in de kerk hoort, schat ik. Of zelfs: gitaar is van de duivel.”

Orgeldoelgroep

De gitaar is voor de zanger echter niet heilig. ,,De ‘orgeldoelgroep’ is alles behalve dood. Het orgel in de kerk is een traditie van honderden jaren. Die moet je niet zomaar wegdoen. Het één is niet beter dan het ander.”

,,Een mooi voorbeeld van hoe je kunt omgaan met verschillende muziekstijlen, zie ik in de christelijke gereformeerde Bethelkerk in Veenendaal. Om negen uur is er een traditionele kerkdienst met begeleiding van het orgel, en om half twaalf is er een dienst in moderne setting met een bandje. Vaak is de prediking hetzelfde, alleen de aankleding is anders.”

Kraayenoord pleit ervoor om elkaar als kerken en gemeenteleden ruimte te geven. ,,Het gaat om de inhoud. De verpakking mág verschillen. Dat is al tweeduizend jaar zo. In een Afrikaanse migrantenkerk gaat het er heel anders aan toe dan in een hervormde kerk op de Veluwe. Hoe meer de ander anders is, hoe meer je hem nodig hebt om het hele plaatje te zien. En als je jezelf - dus ook je eigen vormen - weet te relativeren, ga je de ander meer waarderen.”

Feestjes

Het hele leven is aanbidding, benadrukt de zanger. ,,Of we nu God prijzen door muziek, een kop koffie drinken, of de buurman ontmoeten. God maakt in de Bijbel duidelijk dat aanbidding niet los kan staan van gerechtigheid, recht doen.

,,Hij laat de profeet Amos tegen het volk Israël zeggen: ‘Ik heb een afkeer van jullie feesten, ik wijs ze af, jullie samenkomsten verdraag ik niet. (...) Bespaar mij het geluid van jullie liederen; de klank van jullie harpen wil ik niet horen. Laat liever het recht stromen als water, en de gerechtigheid als een altijd voortvloeiende beek’ (Amos 5: 21-24).”

,,Als je dit leest als muzikant moet je toch op het puntje van je stoel zitten? God zit niet te wachten op christelijke feestjes als er geen gerechtigheid is in de samenleving. Aanbidding is geen part of live. En we kunnen ons er ook niet van afmaken door zo nu en dan iets te doen als ‘een stukje gerechtigheid’.”

,,Het zijn geen gemakkelijke woorden voor de muzikant. In zijn eigen leven is het een blijvende worsteling. ,,Ik ben geneigd voor mezelf te leven. Daarom heb ik het nodig om erover te vertellen tijdens concerten, en om gerechtigheid te ‘organiseren’ in mijn leven.”

De Liefde Wint

Om die reden heeft Kraayenoord onlangs de charitatieve stichting De Liefde Wint opgericht. Met deze stichting wil hij - via lokale gemeenten - projecten opzetten in arme gebieden. Als eerste project gaat hij een aidskerk in Uganda ondersteunen. Kraayenoord ontmoette de voorganger van deze gemeente, waarin iedereen is geraakt door aids, toen hij als ambassadeur van World Vision in het Afrikaanse land was.

,,Pastor Arthur heeft zelf als kind zijn ouders verloren aan aids. Een buurjongen ontfermde zich toen over hem. God heeft hem geroepen om een kerk voor aidsslachtoffers te beginnen. Deze man is een grote inspiratiebron voor mij.”

Ikke, ikke, ikke

Zijn stichting en het ambassadeursschap van World Vision dwingen Kraayenoord om niet achter zichzelf aan te lopen, vertelt hij. ,,Niet mee te gaan in de flow van ikke, ikke, ikke. In heel de maatschappij klinkt één grote roep: het gaat om jou! Wat vind jij lekker, leuk en mooi? De kerk is geneigd om mee te gaan in dat consumentisme, en het postmoderne levensgevoel: God is er voor jou.”

,,Hij vindt jou lief. Maar wacht even: God houdt inderdaad van ons en noemt ons zelfs zijn kinderen. Maar Gods liefde is meer dan een abstract begrip en een aai over je bol. Gods liefde is ook actie. Wij zijn bedoeld om liefde te geven en te ontvangen. Dus moeten we leren wat geven is, en wat delen is. In het geven en delen vinden we herstel, genezing en onze bestemming.”

Levensstijl

Christus volgen is niet alleen een emotie, aldus Kraayenoord. ,,Het is een change of lifestyle, een veranderde levensstijl. Dat wringt in mijn leven. Het móét ook wringen. Hij moet lastig zijn. Met alle respect: een Jezus die mij een aai over de bol geeft, doet mij niets. De kerk moet niet schuwen om deze boodschap te brengen. Een boodschap die wringt met ons leven.”

,,Jezus was tijdens zijn tijd op aarde helemaal niet prettig voor de mensen om hem heen. Hij had geen makkelijke boodschap. Hem volgen kost je iets. Waar je ten diepste echt in gelooft, vraagt offers in je bestaan.”

,,Voor mij geldt bijvoorbeeld dat ik mijn leven moet aanpassen, nu ik ineens voorganger ben van een gemeente. Het betekent minder reizen naar het buitenland. En als ik na een concert op zaterdagavond om twee uur ’s nachts thuis kom, moet ik het offer brengen om de volgende ochtend op tijd in de gemeente te zijn om te preken.”

Duizend sponsorkinderen

Kraayenoord heeft zijn jubileumjaar bestempeld tot ‘1000 x dank-jaar’. Als jubileumcadeau wil hij duizend kinderen in Ethiopië een betere toekomst geven via het sponsorprogramma van World Vision.

Tijdens ieder concert wordt aan de bezoekers gevraagd of ze een kind willen sponsoren. ,,Doorgaans geven in een jaar zo’n tweehonderd tot tweehonderd vijftig mensen hieraan gehoor. Duizend leek ons van tevoren wel hoog gegrepen. Maar tot onze eigen verwondering staat de teller na een half jaar al op bijna achthonderd kinderen.”

Verantwoord leiderschap

Het is zijn ervaring dat mensen wel degelijk iets voor een ander willen betekenen. ,,Het vraagt om visie en goed leiderschap van predikanten en voorgangers. Als je me vraagt: wat wil je nog bereiken in je leven? Dan is dat mijn antwoord: groeien in verantwoord leiderschap.”

,,Niet dat ik leiderschap gemakkelijk vind. Ik ben een angsthaas. Bang om onderuit te worden geschoffeld. Bang dat mensen me niet leuk meer vinden. Maar de kern van leiderschap is nu juist: dienen. Dus opnieuw: breken met mijn ego.”

,,Er zijn ook mensen geweest die geïnvesteerd hebben in mij. Daarom wil ik jongeren voorgaan en inspireren. Niet op de manier van: ik weet het allemaal wel. De mensen die de grootste impact op mijn leven hebben gehad toen ik jong was, zijn mensen die naar mij luisterden, en die me bemoedigden.”

,,Goed leiderschap is van groter belang dan de kerk beseft: het heeft impact op mensenlevens. Meer impact dan wat ik als zanger nalaat. Uiteindelijk ben ik dood en verdwijnen mijn cd’s onder in de kast. Maar als ik mezelf weet uit te delen, gaat het leven door in mijn kinderen, en in een nieuwe generatie aanbidders.”

Het concert van Kees Kraayenoord en Brian Doerksen is op 19 oktober in Drachten. Kaarten voor de concerten van de jubileumtour zijn te bestellen via www.truetickets.nl.