Huub Oosterhuis. Foto: ANP

Dat stelt theoloog Huub Oosterhuis is het pamflet Red hen die geen verweer hebben (Ten Have). Het wordt morgen gepresenteerd tijdens de Nacht van de Theologie in Amsterdam. ‘Sinds mensenheugenis is er sprake van God. En ‘God’ is het woord bij uitstek voor wat in een samenleving als het hoogste, belangrijkste, eerste en laatste geldt, waar mensen achteraan lopen en/of zuchten, wat de dienst uitmaakt’, schrijft Oosterhuis.

Theologen stellen volgens hem de vraag wat er in de wereld functioneert als ‘God’. Daar is hij niet positief over: ‘Het antwoord luidt, vandaag en ik vrees ook morgen: het Neoliberale Economische Systeem’.

Verwijzing

Hij verwijst daarbij onder meer naar Milton Friedman (1912-2006). Die schreef in de jaren zestig het boek Capitalism and Freedom, waarin hij zijn visie geeft op de verhouding tussen kapitalisme en democratie. Friedman betoogde dat economische en politieke vrijheid nauw met elkaar zijn verbonden.

Ook haalt hij de Amerikaanse filosofe Ayan Rand aan. Haar theorie De deugd van het egoïsme (The virtue of selfishness) is zeer invloedrijk in de Verenigde Staten. ‘Rand verheerlijkt hebzucht en begeerte als grondslagen van een ‘nieuwe wereld’. Friedman betoogt dat de mens bestaat ter wille van zichzelf - hij moet zich daarom ontworstelen aan het altruïstische denken dat alleen maar schuldgevoelens oplevert’, aldus Oosterhuis.

Het is allemaal in tegenspraak met hoe Jezus aankeek tegen bezitsverhoudingen. ‘Uitbuiterspraktijken en bonusculturen’ ziet hij als doodsverhoudingen, aldus Oosterhuis.

‘Breek met deze doodsverhoudingen en keer je leven om naar solidariteit, kies voor een ‘systeem’ waarin de woorden over gerechtigheid volbracht kunnen worden, in politieke praktijk gebracht.’ De Jezusbeweging streefde juist dit in de praktijk na: ‘Zij deelden alles met elkaar en niemand was in nood of leed gebrek.’

Oeuvreprijs

Oosterhuis krijgt morgen in Amsterdam de Oeuvreprijs uitgereikt voor zijn gehele werk. ‘Als iets zijn werk tekent, dan is dat consistentie. Steeds gaat hij uit van rechtvaardigheid, van de menselijke behoefte aan een huis, aan een ander als intiem gezelschap. Die ander is altijd ook God, in het werk van Oosterhuis. Rechtvaardigheid vertaalt hij als het verlenen van onderdak aan ieder die daar naar zoekt’, aldus de jury. ‘Zijn bevlogenheid, gecombineerd met stug doorwerken, levert een ongeëvenaard oeuvre op.’