Met een volmondig ‘ja’ eigen je jezelf volgens mij een ongezonde autoriteit toe. Toch geloof ik wel dat ik van Godswege ben warm gemaakt voor het kerkenwerk, en blijk ik daar ook enig talent voor te hebben. Maar of dat roeping is? Met hetzelfde enthousiasme had ik ook aannemer of ambtenaar kunnen worden. Sterker nog: misschien ben je als medewerker van een gemeentelijke groenploeg wel praktischer bezig in de wijngaard van God dan als theoloog.

Bewuste keuze

Ik sta nu ruim een jaar als parttime predikant in de Wilhelminakerk, een relatief kleine gemeenschap in Apeldoorn-Noord met een landelijk karakter. Daar heb ik bewust voor gekozen.

Ik ben geboren en getogen in het dorp Beekbergen, even onder Apeldoorn en het eigene, kleinschalige van een dorp vind ik razend interessant: hoe lopen de sociale lijntjes in zo’n gemeenschap? Waar zitten de gevoeligheden? Hoe verhoudt men zich in een dorp tot haar (vaak stedelijke) omgeving? Allemaal zaken die je als dorpsdominee moeten intrigeren en in de vingers moet krijgen.

Jongeren

Ik merk vaak dat naar jonge predikanten wordt gekeken als een soort ‘rattenvanger van Hamelen’: in een kerk leeft vaak het idee dat juist een jonge dominee bij uitstek geschikt is tieners en jongeren weer terug in de kerk te krijgen. In dat opzicht wil ik nooit teveel hoop wekken. Gemeenten willen vaak met een reuzensprong vanuit de 50-plussers de jongeren bereiken.

Ik denk dan: doe het in stapjes. Probeer eerst de tussengeneraties van dertigers en veertigers weer te betrekken. Bovendien: kerken zouden zich moeten afvragen of vieringen in de huidige vorm daadwerkelijk aansluiten bij de belevingswereld van tieners. Ik vrees van niet. Persoonlijk geloof ik dat je die doelgroep op een andere manier moet aantrekken tot kerk en religie dan op zondagochtend.

Ik vind het altijd opvallend en hoopgevend dat je jongeren maar moeilijk naar een dienst krijgt, maar dat wanneer er een kinderhuis in Oost-Europa opgeknapt moet worden ze maar al te graag aan de slag willen. Juist in diaconie, kerk-zijn bij uitstek, liggen naar mijn mening enorme kansen om jongeren te bereiken.

Geloofsgesprek

Onlangs verscheen het manifest van Dominee 2.0, een open brief van voornamelijk jonge theologen en predikanten die hun zorg uiten dat de Protestantse Kerk de raakvlakken met de maatschappij verliest. Ik deel die zorg en heb het manifest mede ondertekend. Wat me in mijn werk als predikant opvalt, is dat mensen het geloof moeilijk bespreekbaar vinden.

Misschien wel mijn belangrijkste taak als dominee is dit geloofsgesprek binnen de gemeente op gang te brengen. Niet alleen in de zondagse viering maar ook aan de eettafel, op het werk, op school. Wat geloven we nu eigenlijk over God en de kerk? Wat delen we met elkaar en waar zitten de verschillen?

Wanneer dat bespreekbaar wordt, vindt de kerk binnen een korte tijd haar vitaliteit weer terug. Dan ontstaat er een dynamiek die waarlijk missionair zal zijn. Dan krijgt de Geest de kans om te werken.

Publieke domein

De kerk moet weer deel gaan uitmaken van het publieke domein. Vaak krijg ik te horen wanneer ik zeg dat ik dominee ben: “Oh, dan mag je dus niet trouwen”: de onwetendheid over kerk en geloof neemt razendsnel toe. En onbekend maakt onbemind.

Juist de Protestantse Kerk in Nederland (met meer dan 2 miljoen leden nog altijd veel groter dan bijvoorbeeld de FNV) zou er in mijn ogen goed aan doen veel vaker en eenduidiger naar buiten toe te treden. Laat zien waar je voor staat, laat horen dat je een zinvolle boodschap te delen hebt. Daarom was ik ook teleurgesteld in de mening van Peter Verhoeff, voorzitter van de Generale Synode over de kwestie rondom de Haagse stemlokalen in kerken.

Boodschap

Verhoeff vertelde in dit blad dat de PKN geen ‘jammerverhaal’ wil houden en dat de gemeente Den Haag ‘maar een andere stemlocatie moet gaan zoeken’. Hij zoekt de discussie niet op buiten de christelijke media. Ik zou ervoor pleiten ook het maatschappelijk debat op te zoeken via radio of kranten, om zo aan het bredere publiek kenbaar te maken hoe de scheiding van kerk en staat werkelijk in elkaar steekt.

Want daar weten ze bij de VVD in Den Haag dus blijkbaar de ballen van. Je kunt als PKN zeggen waarom de kerk in de openbare ruimte thuishoort; dat er al decennia lang een tendens is geloof achter de voordeur te krijgen; waarom het de samenleving ten goede komt dat als juist niét gebeurt.

Het besef dat we als kerk oprecht een goede boodschap hebben die mensen eeuwigheidswaarde geeft, een boodschap die we concreet en helder kunnen maken in de persoon van Christus, daarvan moet de PKN (en dus uiteindelijk ik ook) meer en meer doordrongen worden. Dat maakt mijn werk zo zinvol.

Ds. Sjoerd Muller is predikant van de Wilhelminakerk te Apeldoorn-Noord en programmamaker bij KRO/RKK-radio.