Talloze mensen die door elkaar krioelden in Rwanda, het chaotische verkeer en al die indrukken en kleuren en geuren. Foto: Roger Wind

Een belangrijke oorzaak is dat ze medicijnen moet nemen tegen haar psychose. Als ze daar mee stopt wordt ze heel druk en gejaagd en angstig. Dan nemen de stemmen in haar hoofd toe die schreeuwen en vloeken. Ik zat achter mijn computer te werken toen ze mijn kantoor binnenkwam. ’‘Wat stinkt het hier‘, zei ze.

‘Ja, dat klopt. We hebben lekkage gehad vorige week. Het hele kantoor stond blank. Daarom heb ik de ramen al open gezet’, zei ik.

‘Ik kom zondag niet in de kapel, hoor. Ik ga naar mijn zuster het weekend. Ik heb een brief aan mijn vader geschreven, want ik wil van de medicijnen af. Wilt u hem lezen? Als ik dood ga kan ik dan hier begraven worden of moet dat in Noord-Holland, waar ik vandaan kom? Dat staat in mijn verzekeringspapieren, maar die kan ik niet vinden.’

‘Ik kwam uw vriendin ook nog tegen laatst in de supermarkt. Ze was aardig. Ze zei dat ze zenuwachtig werd van mij. Wilt u die brief aan mijn vader lezen?’ Ze praatte achter elkaar door en hipte van haar ene been op haar andere.

Geen logische reactie

Dat is Carla. Een lange reeks indrukken en opmerkingen die niet of nauwelijks met elkaar in verband staan, die geen logische reactie zijn op het voorafgaande en die wel allemaal vragen om een afzonderlijke antwoord. Maar tegelijkertijd is het een weergave van de drukte in haar hoofd; dat alles speelt zich tegelijkertijd af en ze moet dat uiten.

Ze kan niet of moeilijk onderscheid aan brengen tussen wat belangrijk is en wat ondergeschikt. Alles wat ze denkt, voelt, ziet en zich herinnert is even belangrijk. En dan zijn sommige indrukken ook nog vertekend.

‘Ga even zitten’, zei ik en zette een stoel voor haar neer. ‘Nee, ik moet naar de brievenbus. Wilt u die brief echt niet eerst lezen?’ Ze maakte aanstalten om de envelop open te scheuren. ‘Vertel me maar wat er in staat’, zei ik. En ze vertelde dat ze het zo erg vond dat ze medicijnen moest slikken, dat ze daar dik van werd en dat ze ’s nachts heel veel pijn had en dat haar vader moest zeggen dat ze die pillen niet meer hoefde in te nemen.

Andere drukte

Toen ze na een tijdje weg ging was het weer stil en ik dacht aan de drukte van een paar weken terug, toen ik in Rwanda was: Die talloze mensen die door elkaar krioelden, het chaotische verkeer en al die indrukken en kleuren en geuren. En hoe anders die drukte was vergeleken met mijn overlopende agenda en de afspraken en verplichtingen die als een golf over je heen spoelen na de vakantie.

Zondag was Carla toch in de kapel. ‘Hé, je bent er wel. Ben je niet naar je zuster geweest?’ vroeg ik. ‘Jawel,’ zei ze, ‘maar het ging niet zo goed. Het was zo druk in mijn hoofd.’

Tijdens het stille gebed keek ik stiekem even naar haar. Ze kneep haar ogen even dicht, een paar seconden maar. En daarna sperde ze ze weer wijd open. Het was te druk.

Roger Wind is geestelijk verzorger bij de GGZ Friesland.