Ranomi Kromowidjojo en Epke Zonderland, sportvrouw en -man van het jaar 2011 tijdens het Sportgala. We zijn in Nederland dol op wedstrijdjes. Foto ANP

Als het even kan, hoop ik erbij te zijn. Wat mij echter opvalt is dat dit soort activiteiten altijd ook gepaard gaan met wedstrijdjes. We zijn daar in ons land dol op. We lijken erin te grossieren.

Wie is de politicus van het jaar? Wie is de meest succesvolle jonge ondernemer? Wie is de zakenvrouw van het jaar? Het best gelezen boek? De sportman of vrouw van het jaar? Het zit in ons bloed. De competitie doet de harten sneller kloppen, zo blijkt. Niet voor niets zitten we deze dagen massaal voor de buis om met hoop en vrees te bezien hoe Nederland het er vanaf gaat brengen tijdens het EK.

De beste

Niets nieuws onder de zon, zo lijkt het. Door alle eeuwen heen komen we dit tegen. Wie is de beste, wie is de grootste? Competitie is een mooi ding. Het haalt het beste uit een mens. Tegelijk kan het natuurlijk ook het verschrikkelijkste in een mens oproepen. Allerlei Bijbelverhalen gaan daarover.

Denk alleen maar aan het verhaal van Jakob en Ezau. Wordt de broederschap tussen hen niet eindeloos bedreigd door de vraag wie de eerste is? Ook in het evangelie vindt bij het laatste avondmaal de discussie plaats over wie de eerste is in het koninkrijk der hemelen.

Het aardige in de bijbel is dat die geest van competitie wordt weersproken. Is de weg van de competitie nu de ware weg van menswording? Daar worden stevige dingen over gezegd.

Dienaarschap

In het evangelie vraagt Jezus, tegen die geest van competitie in om aandacht voor een volstrekt ander mens-zijn. Namelijk het dienaarschap. Het gaat zelfs zo ver dat de Messias op zijn knieën gaat om de voeten van zijn leerlingen te wassen. ‘Ik ben onder jullie als een dienaar’, zo zegt hij dan.

Zou niet juist ook de kerk een kritisch antwoord op de geest van de competitie moeten geven? Als teken dat het ook anders kan en misschien wel anders moet? De godin van de Vrije Markt waart in onze harten en hoofden. En ook in de kerk. Zou de kerk niet een speels tegenverhaal moeten houden?

Smoel

In de Nacht van de Theologie wordt een wedstrijdje gespeeld. Wie heeft de theologie het afgelopen jaar het meest smoel gegeven? We konden zelfs stemmen. Zo’n wedstrijdje is een vorm die aanspreekt. We hebben dat gemerkt bij de lijsttrekkerverkiezingen bij de PvdA en het CDA. Bij GroenLinks heeft het misschien wat minder positieve gevolgen gehad.

Maar de media-aandacht was groot. Dus waarom zouden wij dat niet doen? We hadden zelfs niet zo lang geleden nog de Preekwedstrijd over wie de beste preek had gehouden. Een groot succes. Maar moeten wij dat willen? Zouden wij geen andere vormen moeten bedenken? Theologen die waarde hechten aan het bijbelse spreken, zouden toch beter moeten weten? Hoe ging dat liedje ook alweer?

De eersten zijn de laatsten,
wie nakomt gaat voorop,
zij moeten zich niet haasten,
die leven van de hoop.