De ene dag slaat Rutte, terwijl de camera’s snorren, in de tuin van het Catshuis demonstratief zijn arm om de schouder van Wilders. Foto ANP


De wereld is één grote stad geworden. Alles hangt met alles samen. Die mondiale wereldstad heeft echter geen stadsbestuur. Met als gevolg dat de markten het voor het zeggen hebben. Ieder voor zich, God voor ons allen. Een paradijs voor talentvolle, slimme vogels. De financiële markten kennen ze als hun broekzak. Ze verdienen bakken met geld. Topper in de Hemelvaartsweek: het handjevol eigenaren van de internetsite Facebook dat met een beursgang 20 miljard opstrijkt.

Uitgeknepen

Kansarmen zijn het andere uiterste. Voor hen maakt de globalisering geen zak uit. Of ze nu door de hond of de kat worden gebeten, of ze toiletten schoonmaken in New Dehli of in Amsterdam, uitgeknepen worden ze toch. Uitvaagsel in de moderne kapitalistische wereldstad.

De kneep zit in de middenklasse, vanouds de ruggengraat van de westelijke wereld. Mensen uit de middenklasse hebben in het buitenland niets te zoeken. In hun eigen land lekt de werkgelegenheid weg naar lage-lonenlanden, is er de concurrentie van nieuwkomers, eroderen pensioenen en salarissen, staan steeds meer huizen ‘onder water’, wordt de zorg met de dag duurder. Na honderd jaar economische groei zitten de middeninkomens in de hoek waar de klappen vallen.

Twintig jaar lang hebben de traditionele partijen de ernst van de situatie verdoezeld. Om de economische motor kunstmatig aan de praat te houden, stapelden ze schulden op schulden. Nu keert de wal het schip. Europa staat in de monetaire fik. Uitzichtloosheid in plaats van vooruitgang.

Armoede

In 2007 leefden 85 miljoen Europeanen in armoede, twee jaar later waren het er al 115 miljoen. Het wordt alleen maar erger. In ons land groeit momenteel al 10 procent van de kinderen op in armoede.

Het is begrijpelijk dat vooral de middeninkomens vatbaar zijn voor het populisme, dat zij gevoelig zijn voor de waan dat hun toekomst in het verleden ligt. De wens als vader van de gedachte. Zij vormen het electorale reservoir voor Roemer en Wilders.

Van de leg

Het gaat soms snel bij onze premier. De ene dag slaat hij, terwijl de camera’s snorren, in de tuin van het Catshuis demonstratief zijn arm om de schouder van Wilders. Amicaler kan het niet. Een dag later krijgt hij een rood waas voor ogen als Wilders verklaart de resultaten van het Catshuisoverleg toch niet voor zijn rekening te willen nemen. ,,Ik zal je partij afbreken tot de laatste zetel’’, bijt hij hem toe. Nou, dat zit nog.

Het CDA is van de leg. Nu sluiten Buma c.s. Wilders opeens uit van regeringssamenwerking. Niet om zijn opvattingen maar wegens zijn desertie uit het Catshuisoverleg. De draconische bezuiniging op ontwikkelingssamenwerking, het verder treiteren van vreemdelingen en het aderlaten van gehandicapten en chronisch zieken zou dus voor lief zijn genomen als Wilders er niet de stekker had uitgetrokken. Daar valt moeilijk chocola van te maken.

Na de val van het kabinet hangt de VVD nog steeds verdoofd in de touwen. Er komt geen verstandig woord meer uit. Samsom belandde door gebrek aan durf en inzicht in het verkeerde kamp.

Wilders is stelselmatig onderschat. Wegkijken kan niet langer. Met een inspirerend financieel, sociaal en pro-Europees verhaal zullen VVD, PvdA en CDA het gevecht met de flankpartijen moeten aangaan. Anders wordt de verkiezingsdag op 12 september in weerwil van de stoere taal van Rutte populistendag.