Op 20 maart 2003 vielen de Amerikanen met Britse en andere bondgenoten Irak binnen omdat dictator Saddam Hussein massavernietigingswapens zou verbergen. Ook werd Saddam er van verdacht steun te geven aan de terreurbeweging Al Qaida.

Nadat er geen massavernietigingswapens werden gevonden en er van een band tussen Irak en Al Qaida geen sprake was, werd de doelstelling van de missie veranderd. Door Irak te democratiseren, zo betoogde Washington, zou het hele Midden-Oosten de moderniteit worden binnengesleurd.

De oorlog heeft aan 4487 Amerikanen het leven gekost en mogelijk aan meer dan 100.000 Irakezen. Er raakten 32.226 Amerikanen gewond en ontelbaar veel Irakezen. De missie heeft de Amerikaanse overheid ongeveer 1 biljoen dollar (circa 770 miljard euro) gekost. De kosten lopen verder op door de financiële verplichtingen die Amerika blijft houden jegens gewonde veteranen. Door de groeiende impopulariteit van de oorlog onder de Amerikaanse bevolking en de hoge kosten, heeft president Barack Obama een einde aan de missie gemaakt.

Arabische lente

De Arabische Lente maakt de vraag actueel of zonder Amerikaanse invasie Saddam Hussein ook was verdreven. Mogelijk was net als in andere Arabische landen ook de Iraakse bevolking in opstand gekomen om de gehate dicttator te verjagen. Als dat was gebeurd, zou het heel wat mensenlevens hebben gescheeld en was de Amerikaanse schatkist nu minder leeg geweest.

De oorlog heeft de reputatie van Amerika geschaad omdat Irak onder valse voorwendselen is binnengevallen en ook door het schandaal van Abu Ghraib, de gevangenis waar Amerikaanse militairen Iraakse gedetineerden vernederden. Het geloof dat Amerika vrijheid en gerechtigheid wil bevorderen in de wereld heeft een flinke deuk opgelopen.

Het langslepende conflict in Irak heeft Amerika ook bescheidener gemaakt, in de zin dat de VS zich niet snel meer zullen wagen aan zo’n oorlog. De wereld blijkt toch minder maakbaar dan werd gedacht door de vorige president George Bush.

Winnaar

De grote winnaar van de Irak-oorlog is Iran. De Amerikanen hebben het sjiitische regime in Teheran verlost van de grootste rivaal, Saddam Hussein. Irak is door negen jaar oorlog en de sektarische spanningen nog maar een schim van de sterke natie die het was onder Saddam. En door een begin te maken met de democratisering van Irak zijn de Iranvriendelijk gezinde sjiieten in Irak aan de macht gekomen.

Er is weinig meer over van de grote regionale concurrent die Irak eens was. Mede door de Iraakse neergang kon Iran zich opwerpen als de nieuwe grote regionale grootmacht. Het Iraanse kernwapenprogramma betekent een bedreiging voor Israël en noopt Amerika zelfs tot het opzetten van een raketschild in Europa. Met de kennis van nu hadden de Amerikanen negen jaar geleden waarschijnlijk nooit besloten om Saddam Hussein te verdrijven.