C.M. Halkes Vroeg voor ’t eerst aandacht voor vrouwen en het genderperspectief in theologie en kerk. Foto: ANP

Eensgezind werd door de redactie Ciska Stark, Wessel ten Boom en Evert Jan de Wijer als jury aangewezen. Aan deze drie om uit de suggesties voor het lijstje theologen en gelovigen een definitief overzicht samen te stellen. Leidend daarin moest de invloed zijn van de betreffende man-vrouw op geloof, theologie en kerk. Wie heeft met zijn/haar optreden deze terreinen in Nederland blijvend veranderd.

Een beperking was dat gekozen moest worden uit gelovigen uit de laatste honderd jaar. Achtergrond van deze actie was de gedachte, dat wie geloof en kerk in Nederland verandert, ook bijdraagt aan de verandering van de samenleving. Zo moest deze actie een serieuze knipoog zijn naar de lijstjes van DWDD. In die lijstjes ontbreken geloof, theologie en kerk geheel en al.

De lijst

Welnu, de jury heeft zich met overgave op zijn taak geworpen. Er is serieus en stevig gediscussieerd over de voordrachten. De jury stelde zich daarbij bescheiden op. Zij besloot zich te houden aan de namen die door de lezers van in de Waagschaal voorgedragen waren. Dit leidde uiteindelijk tot de volgende lijst. De volgorde van de lijst is willekeurig.

H.M. Kuitert Komt de eer toe consequent de rationele twijfel in de 20ste eeuwse theologie geïntroduceerd te hebben. Sinds Kuitert kan men niet meer om de stelling heen dat ‘alles over boven, van beneden wordt gezegd’.

K.H. Miskotte Introduceerde in Nederland het jodendom als wezenlijke gesprekspartner van de kerk.

F.H. Breukelman Heeft op een eigenzinnige en zelfstandige manier de dialectische theologie als bijbelse theologie uitgewerkt.

C.M. Halkes Vroeg voor ’t eerst aandacht voor vrouwen en het genderperspectief in theologie en kerk.

W.A. Visser ‘t Hooft Stimulator en inspirator van de wereldraad van kerken.

F.O. van Gennep Voerde een theologisch gesprek met de grote ideologieën van de 20ste eeuw. Zijn vragen rondom de opstanding van Christus beïnvloedden het denken over Christologie en theologie.

J.J. Buskes Heeft een belangrijke publieke rol gespeeld waarin duidelijk werd dat orthodoxie een links politiek gezicht heeft.

O. Noordmans Was voor velen in Nederland het theologische geweten. In hem voltrok zich de overgang van Gunning naar Barth. Zijn vragen bij Barth wachten nog altijd op theologische verwerking.

H. Berkhof De hoofdonderwijzer van theologisch en kerkelijk Nederland. Heeft, niet in de laatste plaats vanwege zijn preken, veel betekend voor de gemeente als brug tussen kerk en theologie.

W. Barnard Theologie is allereerst liturgie. In zijn gedichten, gezangen en dagboeken bracht hij velen dat besef bij.

C.W. Mönnich Gaf vanuit een fijnzinnig lutherse traditie een anti-confessionele lezing van kerk, cultuur en maatschappij.

Huub Oosterhuis Woordvoerder van belangrijke laat twintigste eeuwse maatschappelijke beseffen. Verbaliseerde aanwezige gevoelens en hoop van na Vaticanum II

G. van der Leeuw Volbloed vertegenwoordiger van een Nederlands-Hervormd cultuurprotestantisme. Een tijdperk in persoon.

E. Schillebeeckx Verbond exegese met systematische theologie. Vroeg aandacht voor de doorwerking van het verhaal van een levende Heer. Heeft ondanks niet gemakkelijke boeken ook buiten de academische theologie grote invloed gehad.

A.A. van Ruler Gaf op systematische en originele wijze inhoud aan Calvijns leer van de Heilige Geest als de Vervuller van de Wet, en wist hiermee jarenlang vele luisteraars in collegebanken en de ether te boeien en inspireren.

Personaliseren

Tot zo ver het lijstje van de jury. Kenmerkend trekje van theologen, ondanks het verzoek zich te houden aan de apple lijst, die uit 17 namen bestaat, hield de jury het op 15 namen. Dat geeft mij en andere lezers de kans om het lijstje nog iets te personaliseren. Ieder kan naar eigen smaak nog twee namen toe voegen.

Voor het gemak noem ik nog eens de namen van hen die afvielen. H. Kraemer. K. Strijd, J. Eykman, W.M. Bekkers, K.H.E. Gravemeijer, G.C. van Niftrik, J. Monteban, B. Plaisier, M.J. Faber, J. Gijsen, P. Smits, J. Sperna Weiland, G.H. ter Schegget, W. Banning, Hans Visser.

Om het lijstje wat mij betreft compleet te maken zou ik de volgende twee persoonlijkheden er aan toevoegen.

H. Kraemer grondlegger van de apostolaire traditie in de kerk.

W. Banning om zijn inzet vanuit religieus socialistische en vrijzinnige inspiratie voor een Christusbelijdende volkskerk en zijn promoten van de godsdienstsociologie in het belang van pastoraat en kerkelijk beleid.

Daarmee is wat ons betreft de actie afgelopen. Ik dank de jury voor haar werk. Ik dank de lezers die vaak inspirerend reageerden. Wie weet is het voor de landelijke kerk een stimulans haar voorgangers in ere te houden? Daar moet toch in het Dienstencentrum wel een plaatsje voor zijn.

Tegenwoordig is een permanent draaiend filmpje niet zo kostbaar meer. Wat mij betreft hoeft de muziek van de Apple commercial er dan niet onder. Een mooie psalm of een door Barnard gemaakt gezang lijkt mij passender.

Bron: In de Waagschaal