Geert Wilders kijkt Hero Brinkman na wanneer die hem passeert na het debat over Brinkmans vertrek uit de PVV-fractie. Foto: ANP

Vrijwel alle politieke partijen in Nederland hebben wel afscheidingen gehad, van D66 tot RPF. Vooral nieuwe partijen kennen het probleem. Bekendste voorbeeld is natuurlijk de LPF, waar in vier jaar tijd vijf keer een Kamerlid voor zichzelf begon.

Die laatste partij was Wilders’ schrikbeeld. LPF-achtige taferelen noemde hij het. En dan wisten wij journalisten en kiezers wel voldoende. Een hoop relletjes en ruzies die de partij politiek irrelevant maken. Dat nooit, dacht Wilders, en bouwde voorzichtig aan zijn machtsbasis.

Geen leden

Wilders deed daarom rustig aan. De PVV werd geen ledenpartij, zodat er geen flanken en dissidenten konden komen. Bij de gemeenteraadsverkiezingen deed de partij alleen in Den Haag en Almere mee.

Genoeg om andere partijen schrik aan te jagen. Voor meer gemeenten was de partij nog niet klaar. Wilders moest wel in alle provincies meedoen. Anders kon de PVV niet in de Eerste Kamer komen. Dat was van belang om zijn machtsbasis aan het Binnenhof te versterken.

Vanaf toen begonnen de afscheidingen. In de Haagse raad, in de Eurofractie en in verschillende provincies gingen de nodige PVV’ers alleen verder. Veel gehoorde klacht waren de harde omgangsvormen en de autoritaire manier van leiding geven.

Geen wonder dat er een keer een Kamerlid voor zichzelf zou gaan beginnen. Evenmin verwonderlijk dat het Hero Brinkman werd. De PVVfractie bestaat naast leider Wilders uit vazallen, zoals Martin Bosma en Fleur Agema, en anonieme backbenchers.

Lage plaats

Brinkman was geen van beide. Hij was de enige die het openlijk oneens was met Wilders, die gewoon met de pers praatte wanneer hij daar zin in had en van de PVV een ledenpartij wilde maken. Daardoor verslechterde zijn positie. Bij de afgelopen verkiezingen werd hij op een lage elfde plaats gezet en onlangs werd hij niet in het fractiebestuur gekozen.

Omdat Wilders niet van lastige partijgenoten houdt, was Brinkmans carrière in feite al over. Hij kon zich nog een paar jaar voegen naar de wil van de leider, maar de kans was groot dat Wilders Brinkman niet nog een keer op de kieslijst zou zetten.

Brinkman heeft voor zichzelf gekozen. En voor de macht. De meeste eenlingen eindigen op de zolder van het Kamergebouw, zoals Rita Verdonk overkwam. Altijd als laatste het woord krijgen, niemand die naar je luistert, niemand die je helpt, niemand die je nodig heeft om een motie aangenomen te krijgen. Behalve Hero. Die kan elke keer de coalitie aan een meerderheid helpen.

Onverwoestbaar bastion

Wilders is met het vertrek van Brinkman niet gewoon een zetel kwijt, maar dé zetel. Die ene zetel die hem de macht gaf om VVD en CDA te laten regeren. Die macht heeft Brinkman Wilders ontnomen.

De PVV is het imago van onverwoestbaar bastion kwijt. In 2010 moest het CDA van Wilders verklaren de dissidenten in toom te houden. Maar het ging bij hem zelf mis en zijn VVD en CDA minder bang voor de PVV. Net nu het spannend wordt in het Catshuisoverleg en het erop aankomt voor de PVV, verloor Wilders de controle.