Iedereen komt vroeg of laat in aanraking met mantelzorg, hetzij als hulpvrager, hetzij als mantelzorger. De overheid stimuleert dat steeds meer zorg voor rekening komt van de mantelzorger. Mantelzorg wordt zogezegd gewoon.


En gewone zaken hebben geen aandacht nodig. Onterecht. Er moet aandacht komen voor de zingevingsvragen waar mantelzorgers mee kunnen worstelen!

Schaars

Voor mantelzorgers kost het erkennen dat deze vragen aandacht nodig hebben tijd en energie. Tijd is schaars bij een mantelzorger en aandacht voor zichzelf vragen ziet een mantelzorger niet als nodig en roept vaak schuldgevoelens op.

Wie de zorgtaak voor een ander op zich neemt, vanuit een bestaande relatie, wordt een mantelzorger. Dit kan ingrijpende veranderingen in de leefomgeving met zich mee brengen en veroorzaakt daardoor ook veranderingen voor de mantelzorgers. Zij geven vaak hun hobby’s, plannen, verwachtingen en toekomstdromen op om voor een ander te zorgen.

Keuzemogelijkheid

Deze keuze wordt echter niet altijd bewust gemaakt. Het is vaak een vanzelfsprekendheid. Voor de mantelzorger kan het soms lijken alsof hij geen keuze heeft. De keuzemogelijkheid is er echter wel en de mantelzorger heeft de verantwoordelijkheid om te kiezen.

Hier moet hij zich bewust van worden. Er is moed voor nodig om deze keuze onder ogen te zien, want het wel of niet oppakken van de zorgtaak heeft in beide gevallen gevolgen en daarvoor is de mantelzorger ook verantwoordelijk. De vragen die hierbij voor de mantelzorger kunnen ontstaan raken vaak het onderwerp “zingeving”.

Doordat mantelzorg steeds belangrijker wordt in Nederland heeft de overheid verschillende onderzoeken laten uitvoeren bij mantelzorgers. In een van deze onderzoeken geeft het SCP aan dat bij hulp aan de mantelzorger gedacht kan worden aan emotionele steun, informatie, advies en praktische hulp. Wat er mist in dit hulpaanbod is de hulp bij zingevingsvragen.

Ondersteuning

In het boek “De onverslijtbare mantel”  wordt het vanzelfsprekende bestaan van zingevingvragen bij mantelzorgers aangegeven. In dit boek wordt erkend dat mantelzorgers met veel vragen zitten waarbij ondersteuning nodig is.

Om de vaak langdurige zorg te kunnen volhouden is het noodzakelijk dat de mantelzorger zijn zingevingsvragen kan uiten.

Deze vragen dwingen de mantelzorger te zoeken naar de verwachtingen, hoop en dromen die bij zichzelf aanwezig zijn. Ook het verdriet, de wanhoop en de totale ontgoocheling vinden hier een plaats.

Deze vragen kunnen leiden tot reflectie over het leven zoals het tot nu toe geleefd werd. Er kunnen antwoorden gezocht moeten worden over hoe het leven dat nog gaat komen, moet worden ingericht.

Kracht

Uit spiritualiteit kan een mens kracht halen om de moeilijke en verdrietige vragen te onderzoeken en te beantwoorden. Verder kan deze spiritualiteit van de mantelzorger ook meehelpen om de positieve kanten van de nieuwe situatie te zien.

Wanneer er zaken veranderen zoals zekerheden die wegvallen of belangrijke mensen die we verliezen kunnen er zingevingvragen ontstaan, vragen die met waarom, waardoor, hoelang en waartoe te maken hebben. Ik illustreer dit met een voorbeeld:

Een man zorgde al een aantal jaren voor zijn echtgenote. Toen verhuisde zijn echtgenote definitief naar een verpleegtehuis. Door deze verhuizing kwam er een verandering op gang: hij woonde plotseling alleen na 52 jaar huwelijk. Er kwam psychologisch iets op gang: “Ik was altijd in de weer”.”Wat moet ik nu doen?”

Hij  had veel tijd over en  toch kwam hij er niet toe om de oude hobby’s op te pakken, terwijl de betreffende hobby’s letterlijk klaarlagen op zolder. De veranderingen riepen bij hem de vragen  op als:“Ik heb niets meer aan mijn leven”. “Wat doe ik hier ?”

Omgegooid

Het leven van een mens kent hoogte- en dieptepunten. Bij deze momenten kan het leven even stilstaan of wordt het leven helemaal omgegooid. Nieuwe feiten, ervaringen en gevoelens moeten verwerkt worden. We nemen dan opnieuw onze plaats in tegenover het leven zoals dat zich aandient.

Ieder mens komt eens in de positie om zorg te geven of te ontvangen. Zorg is onlosmakelijk verbonden met het leven zelf. Mensen moeten voor elkaar zorgen anders overleven ze niet.

Dit nog los van het feit dat de mens zonder zorgverantwoordelijkheid voor de ander het leven eenzaam leeft. Een mens is mens in relatie tot een ander. Als naasten iets overkomt waardoor zij zorg nodig hebben, zullen de meeste mensen daarin iets proberen te betekenen.