Het verlangen om gezamenlijk avondmaal/eucharistie te vieren kan niet worden vervuld. Foto: ANP

Dat is een moeilijk woord voor een veelzijdig begrip. Het gaat onder meer over de historische lijn die ligt tussen de verkondiging van het Evangelie door de Bijbelse apostelen en de huidige ‘verkondigers’: de priesters en predikanten.

Protestantse kerken

Bij de rooms-katholieken, de anglicanen en de orthodoxen is er een rechtstreekse lijn tussen de apostelen en de bisschoppen. In protestantse kerken is die verbinding er niet. Daar ligt het accent veel meer op de verantwoordelijkheid voor verkondiging bij iedere gelovige en wordt in geestelijke zin geen hiërarchie beleefd tussen gewone gelovigen en ambtsdragers.

Het verschil - dat onder theologen veel genuanceerder ligt -is een breekpunt in de oecumenische betrekkingen tussen de Rooms-Katholieke Kerk en protestantse kerken.

De studiedag van de Raad van Kerken bevestigde die verschillen. Geconstateerd moet worden dat voor rooms-katholieken de kerk met haar lijn van Petrus tot de paus, de kerk is van de volle waarheid en de volle genade.

Andere kerken zijn in de visie van de rooms-katholieken weliswaar vindplaatsen van heil, maar het zijn en blijven ‘afgescheiden’ kerken van de ‘echte’ kerk, de Rooms-Katholieke Kerk. Daarom kan de kerk van Rome de ambten in de afgescheiden kerken niet onverkort erkennen; andersom gebeurt dat wel.

Stokkende oecumene

Voor veel gelovigen zijn de theologische verschillen nauwelijks van belang. Tegelijkertijd: de studiedag was overtekend, dus er is veel belangstelling voor het onderwerp.

Dat laatste heeft te maken met de ervaring van veel gelovigen dat de oecumene stokt. Enkele decennia geleden was er hoop op meer wederzijds begrip, op erkenning van de ambten in de niet-rooms-katholieke kerken, op mogelijkheden voor gezamenlijke erediensten, op meer erkenning van de verschillende kerkelijke achtergronden bij kerkelijke inzegeningen van het huwelijk, op gemeenschappelijke viering van avondmaal/eucharistie.

Die verwachtingen zijn niet uitgekomen; integendeel. De regels zijn door Rome bevestigd en er is controle. Zogeheten progressieve priesters en bisschoppen zijn vervangen door ambtsdragers die zich aan de regels houden.

En er is geen enkele reden -integendeel zelfs -om te denken dat de kerk van Rome haar zelfverstaan wijzigt en haar claim op de ‘ware kerk‘opgeeft.

Inmiddels blijken veel gelovigen te lijden aan de gescheidenheid van kerken. Er is bijvoorbeeld het verlangen om gezamenlijk avondmaal/ eucharistie te vieren. Dat verlangen kan niet worden vervuld en dat doet pijn, vinden velen.

Verlangen

Er zijn overigens redenen om heel goed na te denken over de precieze aanleiding van zowel verlangen als pijn. Die vragen hebben te maken met de visie op de eenheid.

Kan die door kerken worden bereikt? Of is die eenheid een principieel gegeven, en onttrekken kerken zich aan de uitwerking van die eenheid? Dergelijke vragen raken de kern van het zelfverstaan van de kerken.

Intussen dreigt het gevaar heel andere aspecten van het christelijke geloof uit het oog te verliezen. Bijvoorbeeld het dóén van het geloof. Geen bisschop of leerstellig stuk kan een hindernis zijn om te leven als verantwoordelijk mens, geschapen naar Gods beeld en gelijkenis.