De gereformeerd-vrijgemaakte hoogleraar Erik De Boer acht de kans groot dat er ,,binnen een paar jaar een commissie komt” die hiernaar onderzoek gaat doen. De tijd is er rijp voor, zegt hij desgevraagd.

,,De pijn rond de scheuring is in de meeste gevallen verdwenen of verzoend door samensprekingen op lokaal niveau.
Goede contacten zorgen voor bereidheid om naar het verleden te kijken. De generatie die ‘1967’ heeft meegemaakt is inmiddels hoogbejaard of al overleden. Ten derde is er de afgelopen jaren breed onderzoek gedaan naar deze periode. Het lijkt me nu tijd om een spade dieper te steken.”

In een column op de site www.protestant.nl deed Berkelaar, verbonden aan het Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, deze week de oproep een „waarheidscommissie” in te stellen om het „religieus geweld” van de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw in kaart te brengen en zo „schoon schip te maken”.

In 1967 speelde de kwestie van de zogenoemde open brief, waarin kritiek werd geuit op het exclusieve karakter van de vrijgemaakte kerken. De ondertekenaars werden geschorst omdat ze ‘de waarachtige en volkomen leer der zaligheid’ in twijfel zouden hebben getrokken. De schorsing leidde tot een scheuring, waarbij ongeveer 30.000 kerkleden buiten het verband kwamen te staan. Deze vormden later de Nederlands Gereformeerde Kerken (NGK).

Stemmen

Binnen de Gereformeerden Kerken vrijgemaakt (GKV) gingen al eerder stemmen op om schuldbelijdenis te doen over de breuk van 1967. Zo schreef prof. dr. Jochem Douma in januari 2003 een brief waarin hij hiertoe opriep. De generale synode van Zuidhorn van de GKV (2002/2003) sprak uitvoerig over het eventueel instellen van een waarheidscommissie naar de synodebesluiten van 1967. Daar was toen geen meerderheid voor.

De toenmalige synodepreses, dr. Erik. de Boer, geeft aan dat hij de oproep van Berkelaar deelt, hoewel hij zich distantieert van de toon en het verschijningsmoment van zijn column.

In 2009 publiceerde De Boer in het GKV-orgaan De Reformatie een soortgelijk voorstel als Berkelaar. „Het lijkt mij goed als vrijgemaakten en Nederlands-gereformeerden samen historisch onderzoek doen. Wij belijden niet zoals de rooms-katholieken dat de kerk onfeilbaar is.”

Een commissie, met leden uit beide kerkverbanden, zou een korte schets van de gebeurtenissen in 1967 moeten maken, aldus De Boer. Vervolgens zou op grond daarvan moeten worden bekeken „of er schuldbelijdenis nodig is”.

Plaatselijke kerken waar een scheuring of schorsing heeft plaatsgevonden, moeten bij het onderzoek worden betrokken, adviseert De Boer. Hij pleit ervoor de commissie niet door de synode aan te laten stellen, maar het initiatief te leggen bij gemeenteleden uit beide kerkgenootschappen. „Dat zorgt voor meer vrijheid van handelen.”