Nonnen met babies

Tamarah Benima

Er is een diepgaand verschil tussen een tribale samenleving en een natiestaat. In een tribale samenleving zijn mensen solidair met en loyaal aan bloedverwanten (hoe ver ook verwijderd). In een natie-staat zijn inwoners burgers met rechten en plichten die door de staat worden gegarandeerd. Zij zijn solidair met en loyaal aan de massa der onbekenden. Voor die onbekende medeburgers betaalt men belasting, zodat die onderwijs, gezondheidszorg, rechtspraak, infrastructuur en bescherming tegen velerlei gevaren genieten. In een natiestaat zoals de onze is wel een minimale inschatting nodig wie die onbekende burgers om je heen zijn. De staat kan immers niet altijd en overal voor bescherming zorgen, in het dagelijks leven moet je ook op de eigen intuïtie afgaan. Die inschatting over de intenties van onbekenden maak je op basis van gezichten en lichaamsbewegingen. Daarom is een boerka (het gaas voor de ogen is onderdeel van een alles bedekkend kledingstuk) zo eng. Althans, dat is mijn ervaring. (De nikab – ogen zichtbaar, de rest van het lichaam verborgen – geeft in ieder geval nog de indicatie van de identiteit van de vrouw).

Die noodzakelijke minimale herkenbaarheid die voor een klein beetje veiligheid zorgt in een maatschappij vol onbekenden, is één reden om de boerka te verbieden. Tegen dat verbod worden verschillende argumenten in stelling gebracht, onder andere de autonomie van het individu. De autonomie van de vrouw komt tot uitdrukking in de keuze die een moslima maakt voor het dragen van de boerka, de nikab of de chador (lichaam ingepakt, gezicht vrij). Dat (neo-)liberaal rechts zich achter de autonome keuze van moslima’s zou stellen, zou voor de hand liggen. Immers, het liberalisme heeft het begrip ‘vrijheid’ geleverd als een van de drie pijlers van de Franse revolutie, en het vervolgens als leidend principe gehanteerd. Maar rechts kiest niet voor contextloze vrijheid, maar onderkent dat gezichtsbedekkende kleding de vrouw vrijheid ontneemt, en is dus tegen. Dat juist sommige linksen opkomen voor de keuze van moslima’s om boerka’s te dragen, omdat zij die keuze autonoom zouden maken, is uiterst merkwaardig. Want waar het liberalisme streed voor de vrijheid van overheersing door autoritaire machten, stond de autonomie die links nastreefde altijd in het teken van de emancipatie van achtergestelde groepen teneinde een betere samenleving te bouwen, een betere samenleving voor iedereen. Dus niet, ten behoeve van de opbouw van een tribale samenleving.

Voor het tribale aspect van de boerka heeft Hendrik Jan Biemond, het PvdA-raadslid die tijdens Canal Pride in een boerka liep, totaal geen oog. Ook de oorspronkelijk liberale invulling van autonomie van het individu – politieke vrijheid – is voor Biemond en zijn geestverwanten in rook opgegaan. Wat is overgebleven is een ongekwalificeerde ‘vrijheid’ voor een ‘autonoom individu’, ongeacht de keuze die dat individu maakt. Of de keuze de maatschappij als geheel ten goede komt, doet er niet meer toe, het individu moet alles mogen, ook volkomen onherkenbaar door het leven gaan. Maar stel dat mensen die dol zijn op sadomasochisme ervoor kiezen om in hun leren pakjes en met tepelklemmen en zwepen over straat te gaan, zouden de Biemonds van Nederland dat dan ook verdedigen? Zo vreemd is deze vergelijking niet. Immers, ook de boerka, nikab, chador is kleding die gedragen wordt vanuit een specifieke seksuele benadering van de vrouw (zij mag alleen sexy zijn voor haar echtgenoot, en al helemaal niet in de openbare ruimte), net als SM. Dat het oorspronkelijk religieuze element bij de bestrijders van het boerkaverbod er zo karig van afkomt, in vergelijking met de strijd voor autonomie, moet ook te maken hebben met de secularisatie van politici als Biemond.

Zij zien niet wat ik zie: vrouwen die in vroeger tijden non zouden zijn geworden. (Een aantal van de felste verdedigers van de boerka en nikab zijn tot de islam bekeerde vrouwen). Vrouwen dus die zich toen zeer nuttig zouden hebben gemaakt voor de maatschappij. De prijs die zij daarvoor betaalden was het opgeven van hun seksualiteit. Ze werden de bruid van Jezus in een seksloos huwelijk, en konden zich identificeren met de moeder van een baby, die zij niet zelf hadden gebaard. Maar de moderne meiden willen de seksualiteit niet opgeven, al kiezen ze daar – als autonome vrouwen – wel degelijk voor.

De oplossing? Als extreem geklede nonnen over straat, mét baby, veilig levend in de ultra-orthodoxe religieuze, tribale clan. Wat de burgers in de rest van het land daarvan vinden, is hun zorg niet.