Register stelt je de vraag wie je bent

Madelon Vroonland

Geslachtsregisters in de Bijbel zijn lange lijsten van namen, die we vaak amper goed uitgesproken krijgen. Zinnen zonder werkwoorden volgen elkaar op. Ik kan me goed indenken dat het aan de eettafel iets lacherigs oproept. Wat kunnen we ermee?

De tweede zondag van mijn zomerserie over moeilijke of saaie Bijbelteksten stonden de geslachtsregisters centraal. Ook zo’n groep teksten die vaak wordt overgeslagen. Mijn opa vertelde mijn moeder toen ze kind was hierover: ,,die kun je beter overslaan. Die zijn voor mensen die er studie van maken, zoals dominees. Wij kunnen er niet zoveel mee…” Ze zijn voornamelijk te vinden in het Oude Testament, maar om de balans er deze zomer in te houden tussen Oude en Nieuwe Testament, heb ik ervoor gekozen om de registers van Matteüs 1 en Lucas 3 centraal te stellen.

Geslachtsregisters werden vroeger vaak gebruikt om aan te geven dat iemand een belangrijke functie zou kunnen uitoefenen, bijvoorbeeld als priester of als koning. Zeg maar als een soort curriculum vitae, maar dan niet gebaseerd op wat je hebt gedaan, maar op wie je bent – en ván wie je er een bent.

Veertien

Het geslachtsregister in Matteüs begint met ‘Een overzicht van de afstamming van Jezus Christus, zoon van David, zoon van Abraham’. Via drie keer veertien generaties werkt Matteüs van Abraham naar Jezus. Daaruit spreekt: ‘Mensen, zie, deze Jezus is verbonden met het voorgeslacht van de geschriften! Dit is Jezus, de Messias! Hij stamt af van David!’

Er zitten veertien geslachten tussen Abraham en Koning David, veertien tussen Koning David en de Babylonische ballingschap en nog eens veertien tussen de Babylonische ballingschap en Jezus. (Zie voor meer over de betekenis van het getal veertien en andere getallen het boek Vertellen met getallen van Casper J. Labuschagne.) Daarbij voegt Matteüs ook vijf bijzondere vrouwen – ieder met een verhaal dat niet doorsnee is. Mensen, dit is een bijzondere man, kijk maar naar waar Hij vandaan komt!

Lucas heeft dus ook een geslachtsregister. Niet zoals Matteüs aan het begin van zijn evangelie, maar direct na Jezus’ doop. Dit register loopt van Jezus terug naar Adam. Lucas heeft geen vrouwen opgenomen in het register en kiest ook voor een ander aantal: 77. Precies 77 geslachten zitten er volgens Lucas tussen Jezus en Adam: elf maal zeven, het getal van de vervulling maal het getal van de volheid.

Volheid

De zending van Jezus begint als de Heilige Geest bij de doop op Hem neerdaalt. Die zending is voor iedereen, voor alle volken. Die volheid, die totaliteit gaat met Jezus in vervulling. Zo zijn het twee geslachtsregisters met een eigen verhaal over wie Jezus is. De zoon van David, de zoon van Abraham, de Messias. Degene die komt met volheid in haar meest omvattende vorm, met zending voor alle volken.

Nu kunt u bij het lezen van deze twee geslachtsregisters denken: ergens klopt het niet. De namen verschillen, het aantal generaties ook… Zeker. Ook ‘klopt’ het geslachtsregister van Matteüs niet in vergelijking met 1 Kronieken 3.

Maar daar ging het de schrijvers ook niet om. Het ging om het verhaal wie deze Jezus is. Het stelt onszelf de vraag: wie ben ik? In een maatschappij waarin alles lijkt te gaan om wát we zijn – wat ben je, wat heb je gepresteerd, wat is je nut, hoeveel likes heb je – in zo’n samenleving kunnen we vastlopen als het ‘wat’ gaat haperen. Kijk maar naar een tv-programma als Beau en de veteranen. Een groep veteranen met PTSS leerde inzien dat wat ze deden, wat ze moesten doen, wat ze niet mochten of niet konden doen, wel deel uitmaakt van hun verhaal, maar dat dat hen niet maakt tot wie ze zijn. Het was een rol in hun leven, maar hun leven is niet beperkt tot die rol.

Confronterend en helend

Dat is een les die voor ons allen zo nu en dan confronterend, maar ook helend kan zijn. Als het ‘wat’ van ons leven hapert, in onze prestatiemaatschappij, blijft er het ‘wie’ over. Wie ben ik? Daar ging het om in de geslachtsregisters. Wie is Jezus? De zoon van David, de zoon van Abraham, de zoon van Adam, de zoon van God. De Messias, die gekomen is voor iedereen.

Geslachtsregisters saai? Of alleen voor dominees? Nee hoor, er zit een heel verhaal in, voor iedereen. Het laat zien wíe iemand is. Daardoor houden ze ons een vraag voor: Wie ben ik? Los van wat ik doe of heb gedaan? Los van wat ik bereikt heb? Wie ben ik…? In ieder geval: een kind van God.

Madelon Vroonland is predikant van Protestantse Wijkgemeente Leeuwarden-Huizum-Oost.