Christen zijn op sociale media: hoe doe je dat eigenlijk?

Jan Auke Brink

De Anglicaanse Kerk roept christenen op zich online positief te gedragen, om sociale media tot een prettige plaats te maken. Hoe gaan Nederlandse predikanten online te werk?

Klaas van der Kamp, classispredikant Overijssel- Flevoland: ,,Sociale media horen bij een netwerksamenleving. Als je wilt meeleven en in deze tijd vitaal wilt zijn kan je niet zonder mobiele telefoon, zonder WhatsApp, zonder Facebook en zonder Twitter.”

,,Ik merk dat mensen opnieuw moeten leren praten als ze sociale media gebruiken. Een paar musts zijn: schrijf niet te veel vanuit emoties, heb respect voor degene over wie je schrijft en humor is alleen humor als het niet ten koste van een ander gaat. In die zin herken ik de waarschuwing van Anglicaanse zijde wel. Voor ons als kerk en voor de gemeenten is het een uitdaging te participeren en vooral steeds de levensbeschouwelijke component te benoemen. Het is dan ook jammer dat nogal wat kerken daar geen beleid op maken.”

Hoe het werkt

,,Om actief mee te doen is het van belang dat mensen zich realiseren hoe het medium werkt. In de praktijk gaat het nog wel eens mis. Dat komt doordat mensen zich oppompen, eerst een gesprek in zichzelf voeren, zich boos maken en dan vanuit hun emotie de sociale media opgaan. Je komt ze dan tegen in hun negatieve gevoelens, die ze op anderen loslaten.”

,,Ik word soms ook onheus benaderd, of mensen betwijfelen mijn integriteit. Ik vond het bijvoorbeeld lastig toen de classispredikanten werden benoemd. Daarover kwam een vloedgolf aan reacties: dat we man waren en grijs en brildragend en een blauw kostuum hadden. Je werd te kijk gezet en kon er weinig aan doen. Je moest de insinuaties eenvoudig uitzitten, je voelt je dan veroordeeld zonder dat je nog maar één daad hebt kunnen verrichten.”

,,Maar de negatieve kanten kunnen niet wegnemen dat er ook veel positieve ervaringen en kansen zijn. Zo bieden de sociale media de mogelijkheid om snel een groep mensen te bereiken. Daarom wil ik als classispredikant het aantal gebruikers van Twitter en Facebook dat mij volgt uitbouwen. Je kunt elkaar dan op een snelle manier bereiken.”

Twitter: @classispredika1, volgt 402 mensen, wordt gevolgd door 361 mensen. Facebook: 1074 vrienden

Sytze Ypma, predikant van de Protestantse Gemeente Franeker: ,,Ik vind het sympathiek dat de Anglicaanse Kerk de Anglicaanse Kerk dit doet. Ze geeft concrete tools, waarmee ze piketpaaltjes slaat. Ze creëert een bewustzijn dat je je in het publieke domein begeeft.”

,,Ik zit met gemeenteleden in een aantal Facebook- en WhatsAppgroepjes. Daarin gaat eigenlijk niemand over de schreef, iedereen is zich er van bewust dat het gedeeld wordt. De meeste mensen zijn ook wat ouder, bij hen slaat de rechtse praat die veel op internet plaats heeft niet zo aan.”

,,Er zijn twee Bijbelteksten waardoor ik me laat inspireren in mijn online gedrag: Psalm 141:3, ‘Zet een wacht voor mijn mond, HEER, een post voor de deur van mijn lippen’ en Matteüs 15:11, ‘Niet wat de mond in gaat maakt een mens onrein, maar wat de mond uit komt, dat maakt een mens onrein’. Dat vind ik mooie en ware teksten, die duidelijk maken dat het er om gaat of je je ziel wel voldoende behoedt. Je ontwijdt jezelf als mens zomaar, het dierlijke gedrag kan zo zegevieren.”

Spiegel

,,Het helpt om iets tussen jezelf en het medium te plaatsen. Voor mij zijn dat deze teksten. Je kunt het vergelijken met even in de spiegel kijken voor je de deur uitgaat: zit mijn haar wel goed? Zo gedraag ik me ook op sociale media: kan ik hiermee wel naar buiten?”

,,Het is jammer dat de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) er niks mee doet. Dit onderwerp is belangrijker dan de PKN denkt. Online word je op veel manieren beïnvloed, soms zonder dat je het door hebt – door reclames, maar ook door algoritmes van Facebook en Twitter, die bepalen wat je te zien krijgt. De werkelijke urgentie van een onderwerp blijkt vaak pas achteraf, maar je kunt het ook proberen te zien terwijl het gebeurt. Dit is wel zo’n thema waar dat moet.”

Twitter: @sytzeypma, volgt 386 mensen, wordt gevolgd door 605 mensen. Facebook: 608 vrienden

Wim Stougie, emeritus predikant van Protestantse Gemeente Eastermar: ,,Vooropgesteld: sociale media ondanks alle misselijk makend gedrag. Ze bewaren mij voor het isolement, ze helpen me aan bijzondere contacten, vriendschappen, inzichten, die mij anders – als predikant op een Fries dorp ver weg – niet ten deel zouden vallen. Sociale media zijn mijn koffieautomaat, mijn ontmoetingsplek en inspiratiebron.”

,,Sociale media kunnen wel toe met een beetje meer #doeslief. zoals de Sire-campagne hier in Nederland propageert. Dagelijks moet ik het nodige ondernemen om mensen die grofgebekt, scheldend of ziekend door het leven gaan te vermijden, omdat ik het niet verdraag. Ja, daardoor zit ik in een bubbel, maar ik blijf ook graag staande. En dus zou een beetje meer #doeslief een zegen zijn. Maar of de Protestantse Kerk nu degene is die dit – in navolging van de Anglicaanse kerk – aan de orde moet stellen, ik vraag het me af. Sociale media en internet zijn niet de plaatsen waar de PKN groot is. O zeker, er zijn talloze inspirerende PKN’ers op internet, maar digitaal is nooit een echt PKN-ding geworden. De PKN is goed in voedselbanken, diaconaat en scheppingsthema’s. Dat zijn de thema’s waar het instituut en de leden zich dagelijks in begeven en uit ervaring over kunnen spreken. Het verhaal van de PKN spreekt in die context veel meer, dan op internet.”

,,Maar wat zou dan helpen om, zoals de Anglicaanse kerk het zo onnavolgbaar zegt, loving and generous te zijn op internet? Ik heb drie tips. 1. Maak je niet druk over de onnozelheid: dagelijks delen mensen berichten over vermiste katten, die vijf jaar geleden al teruggevonden zijn, dievenstreken die niet waar bleken te zijn en meer nieuws dat geen nieuws is. Ik ben gestopt met dat aan te kaarten. We hoeven voor elkaar geen politieagent te zijn. 2. Houd je ver van naming and shaming. Hoe frustrerend je ervaring met de energieleverancier, de huisarts of de supermarkt ook is: niet op het internet. Nooit. Het is zo verleidelijk maar zo slopend. 3. Kies een paar harde thema’s. Voor mij zijn dat vreemdelingen en vreemdelingenhaat, klimaat en klimaatontkenning. Volg mensen die je goed informeren, die deskundig zijn. Ontvolg en blokkeer of negeer hun tegenbeelden. Zoek het offline gesprek met wie verrassende, voor jou teleurstellende, meningen heeft. Want: als je een fijner klimaat wilt, dan moet je dat eerst en vooral in de echte ontmoeting organiseren.”

Twitter: @dseastermar, volgt 2476 mensen, wordt gevolgd door 1629 mensen. Facebook: 1343 vrienden

Bertjan van de Lagemaat, predikant in de Nederlandse Kerk in Londen en auteur van de rubriek Standplaats van de rubriek Standplaats in het Friesch Dagblad: ,,Ik kan me prima vinden in de richtlijnen die de Anglicaanse Kerk geeft. Ik denk dat het voor iedereen gezond is even stil te staan en berichten op sociale media nog eens door te lezen voordat je ze plaatst. En bij twijfel: niet doen! Ik doe dat zelf ook. Het gebeurt met enige regelmaat dat ik een bericht of reactie uiteindelijk toch niet plaats. De afweging is dan: wat voegt dit toe, wat bereik ik met dit bericht?”

,,Het kantoor van de Nederlandse Kerk beheert het Twitter-account en de Facebookpagina, als predikant ben ik mede-beheerder van die pagina. We zijn de laatste tijd wel voorzichtiger geworden. Het moge duidelijk zijn dat wij geen voorstander zijn van de brexit. Aanvankelijk wilden we nog weleens berichten delen en re-tweeten van actiegroepen als ‘the3million’ die actievoeren tegen brexit en opkomen voor de belangen van de Europeanen die in het Verenigd Koninkrijk wonen en werken. Daar zijn we mee gestopt, omdat we daar vragen over kregen en omdat we zelf ook twijfelden. Het is beter je eigen verhaal te vertellen als kerk dan politieke meningen van anderen te delen.”

,,Als wij zelf een discussie-avond over de brexit organiseren of zoals afgelopen zondag een regenboogviering hebben, dan delen we dat uiteraard wel. Maar we proberen daarbij de nuance in beeld te houden en niet te provoceren.”

Twitter: @dutchchurch, volgt 6844 mensen, wordt gevolgd door 6207 mensen. Facebook: 2353 volgers