In Italië is alfabetisering opnieuw nodig

Greetje van der Veer

Veel Italianen zijn laaggeletterd: ze hebben moeite met het goed lezen en begrijpen van teksten en bezigen vooral vulgaire taal. ‘Fake news’ over migranten grijpt zo snel om zich heen.

Met de eenwording van Italië in 1861 kon de zending van protestantse kerken in dit land beginnen. Een belangrijke bijdrage daarvoor kwam uit Engeland, van de methodistische kerk. Hoog in het vaandel stond het bevorderen van een nieuwe mentaliteit, een soort opwekking – vandaar ook de naam voor deze periode: de Risorgimento, de herrijzenis.

Voordat de methodisten in dorpen of steden nieuwe gemeentes stichtten, bouwden ze een school. Zo werd als eerste stap het wijdverbreid analfabetisme aangepakt, want de Italianen moesten natuurlijk wel de Bijbel kunnen lezen, was het idee. Was die basis eenmaal gelegd, dan droegen de Engelsen alles over aan de al in Italië gevestigde protestanten van de Waldenzische Kerk. De methodisten trokken dan verder Italië in, want het evangelie moest verkondigd worden!

Laaggeletterden

Ik denk dat we nu weer voor een vergelijkbare uitdaging komen te staan. Zo’n 150 jaar geleden was bijna 80 procent van de bevolking analfabeet, die situatie is nu natuurlijk anders. Maar het percentage laaggeletterden stijgt angstwekkend: inmiddels is meer dan 10 procent van de Italiaanse bevolking laaggeletterd.

Die 10 procent laaggeletterden zijn wel actief op de sociale media. Vraag echter niet hoe: grammaticaal en syntactisch klopt er niets van wat er geschreven wordt, maar vooral inhoudelijk rijzen je de haren ten berge. Allerlei informatie die de ronde doet over bijvoorbeeld de migranten wordt absoluut niet gecontroleerd, zodat fakenews zich ongestoord kan verspreiden.

Volgens mij is dit ook een van de oorzaken van de overal opduikende onwetendheid; het geen kennis hebben van bepaalde zaken omdat men eenvoudigweg niet in staat is om te lezen en te beoordelen wat er staat geschreven.

Sea-Watch 3

Dat gebeurt natuurlijk niet alleen in Italië, maar hier komt het wel veel voor. Dat is nu weer te merken met de reacties op de Sea-Watch 3. Het schip van een Duitse organisatie die onder Nederlands vlag vaart is hier dagelijks in het nieuws. Dat is ook wel te begrijpen: het is voor de politici van de regeringspartijen natuurlijk makkelijker om over zo’n vreemd schip te praten, dan te spreken over bijvoorbeeld de miljoenen die beszuinigd moeten worden op het onderwijs.

Hun uitspraken over de migratieproblemen lijken vaak op afleidingsmanoeuvres. De echte problemen, zoals de woekerende corruptie, de macht van de maffia en de steeds verder om zich heen grijpende fascistische beweging Casapound, worden niet of nauwelijks aangepakt. Het lijkt belangrijker om geen fietspaden aan te leggen, want die worden volgens de misleidende retoriek toch alleen maar door migranten gebruikt: wie naar zijn werk moet doet dat immers per auto. En zo zijn er nog veel meer kromme redeneringen.

Daarnaast is de vulgaire en brute taal die gebruikt wordt ook een symptoom van het racisme waar de Afrikaanse migranten mee te maken krijgen. Maar niet alleen zij: aangezien de kapitein van de Seawatch 3 een vrouw is, worden alle aantijgingen ook nog met een boos vrouwenhaterig en pornografisch geweld geuit. Alfabetisering is hoog nodig.

Aanpak van het begin

Onze kerken zitten hier middenin. Tijdens een vergelijkbare situatie in mei verklaarden de waldenzische kerken al dat de 47 migranten die toen op de Sea-Watch verbleven te willen opvangen, op kosten van de kerk. Daar zijn we nu weer toe bereid. De aartsbisschop van Turijn heeft inmiddels een vergelijkbaar aanbod gedaan. In reacties op sociale media worden we nu bijna als medeplichtigen van de ‘slavenhandelaars’ afgetekend.

Ik denk dat onze kerken weer de aanpak van het begin moeten oppakken: alfabetisering van de bevolking. Zeker, wie hier het land binnenkomt moet de taal leren: anders is er geen contact met de Italianen en ook geen uitzicht op werk. Maar belangrijker nog is de alfabetisering van grote delen van de Italiaanse bevolking, opdat men weer kan lezen wat er geschreven staat. Ook wat er in de Bijbel staat geschreven, juist dat.

Nu wordt het zwaaien met een rozenkrans, zoals Matteo Salvini, de minister van binnenlandse zaken, in verkiezingstijd deed, als zeer christelijk ervaren. Maar rondlopen met een bord ‘Heb Uw naaste lief’ word als beledigend gezien, want iemand die dat deed tijdens een verkiezingsbijeenkomst van die minister werd aangehouden. We hebben weer een Risorgimento nodig.

Greetje van der Veer is in dienst van de Unie van Methodistische en Waldenzische Kerken in de regio’s Abruzzen en Marche.