Moldavië: de Bijbel in de praktijk in het armste land van Europa

Rieuwerd Buitenwerf

Veel inwoners van Moldavië leven in een uitzichtloze situatie, omdat hun land ingeklemd ligt tussen EU-lid Roemenië en het in oorlog verkerende Oekraïne. Het Moldavisch Bijbelgenootschap zorgt voor lichtpuntjes.

De armoede in Moldavië is groot, en dat zie je eigenlijk pas als je daar bent. Veel Moldaviërs trekken weg naar landen als Polen en Italië om een beter bestaan op te bouwen. Met als gevolg dat veel kinderen in armoede achterblijven bij hun grootouders.

Het Bijbelgenootschap van Moldavië wil er zijn voor de achterblijvers, juist ook de allerarmsten onder hen. De armoede in dit land is het gevolg van de economische situatie. Moldavië is al zo’n zeventig jaar nauw verbonden met Rusland en economisch nog altijd afhankelijk van de export naar dat land. Maar de export is grotendeels stil komen te liggen door het conflict tussen Oekraïne en Rusland.

Voor die achtergebleven kinderen zet het Moldavisch Bijbelgenootschap zich in. Voor deze kinderen, die maar zelden iets krijgen aangeboden, regelt het Bijbelgenootschap kinderbijbels en bijbelboekjes. Het Bijbelgenootschap in Moldavië doet dat in samenwerking met zogenaamde social centres van de kerken: huizen waarin kinderen na schooltijd worden opgevangen. Ze kunnen zich wassen, krijgen te eten, kunnen lekker spelen met elkaar en leren dingen die ze in het dagelijks leven kunnen gebruiken, zoals koken, naaien en gewassen verbouwen. Het Nederlands Bijbelgenootschap helpt zijn collega-bijbelgenootschap bij het bereiken van die kinderen.

Drank

In Cantemir, een regiostadje in het zuiden van Moldavië, spreken we als Nederlandse delegatie met Pavel Creciun, het hoofd van zo’n naschoolseopvanghuis van de kerk. Pavel vertelt dat hij met zijn gezin uit de hoofdstad naar Cantemir gekomen is, omdat hij meer wilde doen voor God dan alleen op zondag naar de kerk gaan. ,,Er zijn juist in dit gedeelte van Moldavië veel kwetsbare mensen”, zegt Pavel, ,,met name kinderen en oude mensen. 60 procent van de mensen hier is naar het buitenland vertrokken, om daar een beter bestaan op te bouwen. Dit is de armste regio van Moldavië.” Mensen hebben hier geen werk. En als ze wel ergens kunnen werken, krijgen ze een heel laag salaris, zo’n 50 tot 100 euro per maand, veel te weinig om van te kunnen bestaan, vertelt Pavel. ,,Normale voorzieningen als stromend water of gas hebben ze niet. Ze koken buiten op een vuurtje. De meeste kinderen hier worden opgevoed door hun grootouders, of door één ouder. Vaak zijn de ouders of grootouders aan de drank, en worden kinderen verwaarloosd of misbruikt.”

Luizen

De kinderen in die naschoolse-opvanghuizen komen meestal uit de armste families. Dagelijks maakt Pavel van alles mee: ,,Van de kinderen die hier voor het eerst komen, zit 90 procent vol luizen. Hier worden ze ontluisd, soms dagenlang, en krijgen nieuwe kleren, zodat ze schoon naar school kunnen. Die overgang is voor de kinderen niet gemakkelijk. Ze begrijpen niet waarom ze het thuis zo moeilijk hebben. Ze vragen ons: ,,Waarom gebeurt dat bij ons thuis niet?” Het raakt me elke keer weer, maar ik probeer niet emotioneel te worden, en zeg tegen ze: ,,God wil echt niet dat jullie in zulke moeilijke omstandigheden leven.” Soms noemen ze mij en mijn vrouw ‘papa en mama’. Ze krijgen thuis vaak helemaal geen liefde, en hier voelen ze zich wel geliefd. We helpen ze met huiswerk, we spelen met ze, we bidden met ze.”

Pavel heeft veel aan de Bijbel. ,,Voor mij is de Bijbel het dagelijks brood. Het lezen van Gods Woord heeft ervoor gezorgd dat ik de persoon ben die ik nu ben. Ik lees elke dag een hoofdstuk. Ik vind in de Bijbel de antwoorden op mijn vragen. Ik lees erin wie ik ben, wie God is en wat God via mij wil doen. De Bijbel geeft mij leven, en is de gids in mijn leven.”

Hoe reageren de kinderen op de Bijbel? ,,Het favoriete Bijbelverhaal van de kinderen is het verhaal van David en Goliat”, zegt Pavel. ,,David is de jongste, maar als kleine jongen kan hij vechten met beren, leeuwen en zelfs met Goliat. En uiteindelijk wordt hij koning. David inspireert de kinderen hier! We hebben hier een video met het verhaal – de kinderen willen dat filmpje steeds weer zien.”

Marijke ten Cate

Het Nederlands Bijbelgenootschap zorgt ervoor dat er boekjes met Bijbelprenten van Marijke ten Cate uitgedeeld kunnen worden aan de kinderen. Het gaat om boekjes met het paas- en het kerstverhaal, in het Russisch en het Roemeens. ,,Elk jaar doen we iets speciaals met de kinderen met Kerst”, zegt Pavel. ,,Ze leren kerstliederen en een gedicht en dragen die voor in de kerk. In Moldavië is er de gewoonte dat je iets geeft aan mensen die carols voor je zingen. Wij hebben het omgedraaid. De zingende kinderen geven zélf een klein cadeautje weg dat ze gemaakt hebben. Ze leren dat het niet alleen om ontvangen gaat, maar ook om geven. Dat is de essentie van het kerstfeest! We zien dat ook de ouders en grootouders geraakt worden door wat hun eigen kinderen laten zien.”

Pavel is blij met de boekjes van Marijke ten Cate. ,,We doen wekelijks Bijbelstudie met de kinderen, en willen dat doen op een manier die zij begrijpen. Maar we hebben de handen vol aan het runnen van dit huis. Het is niet altijd gemakkelijk voor ons om iets voor te bereiden op het niveau van de kinderen. De prentenboekjes geven ons iets in handen wat precies bij de kinderen past. En het zijn belangrijke verhalen, die we ze graag willen meegeven.”

Zoals het naschoolseopvanghuis van Pavel zijn er vele in Moldavië. Je ziet er het christendom in de praktijk – er zijn voor elkaar, delen, bidden om een beter leven en eraan werken. Met de beperkte middelen die er zijn, maken deze kerkelijke opvanghuizen er het beste van. Tot de situatie in Moldavië daadwerkelijk verandert.

Rieuwerd Buitenwerf is directeur van het Nederlands Bijbelgenootschap en reisde onlangs naar Moldavië.