In de sporen van Titus Brandsma

Teunard van der Linden

Ik hoorde laatst op de radio een verhaal over het waarmerk van eurobiljetten. Een waarmerk helpt echt van vals onderscheiden. Zonder het juiste imprint is een biljet niets waard. Je ziet het aan de buitenkant bijna niet, alleen als je het tegen het licht houdt of onder een bepaalde lamp legt. In veel supermarkten wordt het papiergeld dagelijks gecontroleerd.

Ik moest aan het woord ‘waarmerk’ denken op de terugweg uit Dokkum, na een indrukwekkende musical over Titus Brandsma, in de buitenlucht. Wie zich in Friesland vestigt, komt vroeg of laat Titus Brandsma tegen. Ik zag zijn naam ook op een van de rood-witte treinstellen op de lijn Harlingen-Leeuwarden staan. Zo zijn er vele vernoemingen.

Titus Brandsma is de Friese Anne Frank. Hij was monnik, mysticus en theoloog. Een knappe kop, die het tot professor op de Katholieke Universiteit bracht. Hij volgde de ontwikkelingen en het nieuws op de voet en was vanuit zijn morele en kerkelijke overtuiging fel gekant tegen het opkomende nationaal-socialisme en antisemitisme. Dat resulteerde in zijn arrestatie en deportatie tijdens de Tweede Wereldoorlog. Titus overleefde concentratiekamp Dachau niet.

Getuigenissen

Indrukwekkend zijn de getuigenissen van zijn leven in woord en daad, houding en geschrift. Het leven van Titus Brandsma is weinig spectaculair. Het is al knap er een eigentijdse musical over te maken, met muziek, dans, spel en een scheut humor. Zo loopt op het toneel een roodgekleurde duivel rond die, als Titus zijn wanhoop uitspreekt met het oog op zijn veroordeling tot het strafkamp, hem bemoedigend op de schouder klopt en zegt dat hij bij hem zal blijven.

Aan het eind van de voorstelling leert Titus het publiek luisteren naar de stilte, de stilte van het eigen hart en die van de wereld om ons heen. Alleen daarin al wordt een soort watermerk gegeven, zoals door heel de morele oriëntatie van deze bijzondere Fries uit Bolsward. Want wat is leven zonder stilte, zonder te luisteren en zonder rust?

De zaligverklaring en misschien nog volgende heiligverklaring van Titus Brandsma is een onderdeel van het waarmerk dat hij achterliet. Een waarmerk dat verder reikt dan zijn kerkelijke erkenning. De maatschappelijke betrokkenheid van pater Brandsma was groot. Hetzelfde geldt voor zijn betekenis nu en vandaag als moreel kompas, mystieke ziel en gelovige natuur. Laten we zijn leven en werk nog vaak tegen het licht houden. Dat levert meer op dan alle rumoer en gekrakeel van deze wereld.

Teunard van der Linden is predikant te Harlingen en Midlum. Reacties: tg.linden@gmail.com