De tragiek van een directeur

Contrapunt
Sytze Faber

In 1938 ging de Jodenjacht in nazi-Duitsland helemaal los. Joden werden er vogeltjes voor de kat. Velen probeerden in het buitenland een veilig heenkomen te zoeken, vaak tevergeefs. Ze werden slechts mondjesmaat toegelaten. De Nederlandse minister-president Colijn waarschuwde vooral niet te scheutig te zijn omdat dan het antisemitisme in ons land verder zou toenemen. Tja.

Er werden uiteindelijk in ons land ruim 30.000 toegelaten. Voor hen kwam er in 1939, ver van de bewoonde wereld, het vluchtelingenkamp Westerbork. Nadat de nazi’s het voor het zeggen hadden kregen werd het tussen 1942 tot 1945 voor ruim 100.000 Joden, Sinti en Roma het doorvoerkamp naar de vernietigingskampen. In 1983 opende koningin Beatrix het als museum en herinneringscentrum.

Dirk Mulder was er dertig jaar directeur. Het Herinneringscentrum was zijn ziel en zaligheid. Alom is er grote waardering voor de werken zijner handen. Hij zette ‘Westerbork’ op de kaart, dat tegenwoordig jaarlijks meer dan 170.000 bezoekers trekt. Op 1 juli aanstaande gaat hij met pensioen. Het afscheid verloopt anders dan gedacht.

Broosheid

Twee maanden geleden werd Mulder opeens het doelwit van een hetze. Hij werd uitgemaakt voor antisemiet, nazi en Holocaustontkenner en meermalen met de dood bedreigd. Hoe is dat in hemelsnaam mogelijk?

Aanstaande zaterdag, 15 juni, is de Nacht van de Vluchteling. Dan worden ter ondersteuning van de Stichting Vluchteling ongeveer vijf nachtelijke wandeltochten gehouden. Mulder had het voornemen dat Westerbork dit jaar, precies tachtig jaar na de stichting van het vluchtelingenkamp, één keer het beginpunt zou zijn van een ingetogen, sobere wandeling naar Groningen.

Dat dit bij vluchtelingenhaters verkeerd viel, ligt misschien in de lijn der verwachtingen. Thierry Baudet viste gewoontegetrouw in troebel water en roeptoeterde dat het plan van Mulder ‘een schandaal’ was. Het trof Mulder echter in de ziel dat ook vanuit sommige Joodse hoeken de vloer met hem werd aangeveegd, zoals door Esther Voet van het Nieuw Israëlitisch Weekblad. Ze hebben er geen boodschap aan dat ‘Westerbork’ begon als vluchtelingenkamp voor Joden en later opvangkamp was voor Indische Nederlanders en Molukkers. Het Herinneringscentrum moet volgens hen exclusief fungeren als herdenking van het doorvoerkamp voor de Holocaust. De enige ware kerk, zogezegd.

De hetze nam zo’n omvang en werd zo venijnig dat Mulder c.s. zich gedwongen zagen de wandeltocht af te gelasten. Zo staan onze waarden, vrijheden en democratische rechtsstaat ervoor 75 jaar na D-day. Broosheid troef, mede als gevolg van doorgeslagen identiteitsdenken.

Ongeldig

De Holocaust staat niet op zichzelf. Was het maar waar. Volkerenmoorden zijn van alle tijden en plaatsen. Het scheppen van vijandbeelden en vooroordelen zit in het menselijk dna-pakket. Mensen ontlenen er vaak hun identiteit aan. Actueel is de genocide op de inferieur geachte Rohingya, een islamitische minderheid in het boeddhistische Myanmar. Afgelopen week rapporteerde een Canadese onderzoekscommissie dat er in Canada tussen 1980 en 2012 genocide werd gepleegd op inheemse vrouwen en dat de autoriteiten het bewust negeerden.

Hoe moet verklaard worden dat dezer dagen uit cijfers van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) blijkt dat er de afgelopen vierenhalf jaar gemiddeld elke dag een minderjarig kind ‘verdween’ uit de asielopvang, zonder dat er bij de verantwoordelijken en in de politiek ook maar iemand wakker van schijnt te liggen? Het ‘grafschrift’ in de technocratische annalen luidt vertrokken ‘met onbekende bestemming’ (mob).

Onlangs hoorde ik rabbijn Soetendorp (1943) zeggen: elke menselijke interpretatie van teksten uit Heilige Schriften, die een bevolkingsgroep ongelijkwaardig maakt aan een andere, is sowieso ongeldig. Oftewel: er is één volk, de mensheid. Daar komen we tenminste verder mee.

Reageren? fabersyma@gmail.com