Van Troelstra naar Buma

Contrapunt
Sytze Faber

Het Fries kent nogal wat wijsgerigheden over de wisseling van tijden. Bijvoorbeeld: ‘de tiid hâldt gjin skoft, tiden hawwe tiden’. De daarmee bedoelde tijdsveranderingen kunnen overigens soms verdraaid lang op zich laten wachten.

Nederland heeft maar één echte revolutionair gehad: de in Leeuwarden geboren Pieter Jelles Troelstra (1860-1930). In 1918 probeerde hij een volksopstand te organiseren om een marxistische regering in het zadel te helpen. Het werd een fiasco. Hij had zelfs zijn eigen socialistische partij niet in de hand. Friese sociaaldemocraten zijn overigens met hem weg blijven lopen. Op zijn forse sculptuur, maar wel in de schaduw van de Leeuwarder Oldehove, wordt zijn politieke loopbaan in één woord samengevat: staatsman. Kon minder voor een politicus op wiens cv een gecrashte revolutiepoging de grootste blikvanger is.

Op 16 mei 1930 werd Troelstra begraven, 89 jaar later, op de dag af, droeg de Leeuwarder gemeenteraad Sybrand Buma voor als nieuwe burgemeester. Leeuwarden was altijd een exclusief sociaaldemocratisch bolwerk. Nu gaat een telg uit een patriciërsgeslacht, waar eeuwen beschaving over heen is gegaan, er zorgen voor een aristocratische tik in een allengs al danig aangelengde linkse borrel. Een begrijpelijke keuze, alleen al om de voordelen proberen te continueren die het Culturele Hoofdstadschap 2018 Leeuwarden bracht.

Profiteren

Ook het CDA kan er van profiteren. De scepsis van Buma over Europa en klimaatmaatregelen, zijn reductie van de gewone man tot een boze man, zijn op het verleden geënte denken in identiteiten werden dovende vuurpijlen in nat gras. Hij moet dat zelf ook hebben gevoeld. Hij gaf blijk van in de politiek zeldzame zelfrelativering toen hij bij de kabinetsformatie van vorig jaar Hugo de Jonge en Wopke Hoekstra voordroeg voor twee prominente ministersposten. Het werd allerwegen (terecht) opgevat als een prelude op zijn eigen vertrek. Beiden hebben de potentie hem te zijner tijd op te volgen als partijleider.

Eerst zal er overigens door de fractie een nieuwe voorzitter moeten gekozen. Het is kwestieus of dat de huidige vicevoorzitter Madeleine van Toorenburg moet worden. Haar gecultiveerde rechtse profiel, ambitie en druistigheid zouden een sta-in-de-weg kunnen zijn om het CDA terug te brengen naar het midden van het politieke spectrum.

Opvolger van Rutte

Het is overigens nog maar de vraag of er, zoals velen menen, nog zeeën van tijd zijn om de toekomstige lijsttrekker (en dus de politieke leider) te kiezen. Het is namelijk heel goed denkbaar dat Rutte, die in eigen land over zijn top heen is en in Brussel bijzonder hoog aangeschreven staat als vaardige compromissenbakker, over een maand of drie, vier vertrekt naar Europa. Tot de erfenis van Buma behoort dat er in dat geval tussentijdse verkiezingen moeten worden gehouden. Ook D66 heeft zich daarvoor al uitgesproken. Het voorkomt dat de opvolger van Rutte zich als premier zal kunnen profileren. Dat is voor veel partijen electoraal aantrekkelijk, behalve natuurlijk voor de VVD.

Bij het kiezen van de nieuwe CDA-leider zal de vraag steeds belangrijker worden welke kandidaat Thierry Baudet, de te kloppen concurrent, het meeste tegenwicht zal kunnen bieden, hem misschien wel kan overtreffen. Mede gezien zijn eruditie, internationale allure en uitstraling zal Wopke Hoekstra vermoedelijk de hoogste hoge ogen gooien.

PvdA-leider Asscher speelt tegenwoordig op een bijveld en zal zich niet in die politieke Formule 1-strijd kunnen mengen. Troelstra zal zich zelfs na 89 jaar in zijn (Haagse!) graf omdraaien. Na het verlies van het Leeuwarder burgemeesterschap ook dat nog.

Reageren? fabersyma@gmail.com