Rumoer in Polen door misbruikfilm op YouTube

Jan Auke Brink

Op YouTube is vorige week een film verschenen over seksueel misbruik binnen de katholieke kerk in Polen. De documentaire doet nogal wat stof opwaaien: een standbeeld wordt afgedekt en nieuwe wetgeving is in de maak.

De twee uur durende documentaire Zeg het niemand is na de publicatie vorige week zaterdag op YouTube binnen een paar dagen al bijna vijftien miljoen keer bekeken. In de Poolstalige film, beschikbaar met onder meer Engelse, Duitse en Spaanse ondertiteling, vertellen misbruikslachtoffers van Poolse priesters over hun ervaringen.

De film maakt veel los in het strengkatholieke land. Premier Mateusz Morawiecki heeft vorige week dinsdag naar aanleiding van de film nieuwe wetgeving aangekondigd. Hij wil onder meer de straffen op misbruik van minderjarigen verhogen. Momenteel is de maximumstraf twaalf jaar, in zijn voorstel wordt dat dertig jaar. De wetgeving moet nog worden goedgekeurd door het Poolse parlement.

Lijden

Een van de priesters die in de film beschuldigd wordt van misbruik is de inmiddels 91-jarige Eugeniusz Makulski. De Maria-orde waar de priester deel van uitmaakt liet in een reactie weten dat hij geen pastorale activiteiten meer zal verrichten en dat bewijs van het misbruik naar het Vaticaan is gezonden. ‘Het lijden van de slachtoffers van pedofilie gepleegd doormensen van de kerk doet ons veel pijn. Niets kan hun pijn compenseren’, stelde de orde in een verklaring.

Priester Makulski was lang een populaire verschijning in Polen. In het dorp Lichen Stary liet hij een immense Mariabasiliek bouwen, de grootste kerk van Polen en een belangrijke bedevaartskerk. Hij werd in de periode 1994-2004 gebouwd, gefinancierd door donaties van pelgrims.

Basiliek

Jaarlijks komen zo’n anderhalf miljoen pelgrims naar de basiliek voor de icoon van de Onze-Lieve- Vrouw van Smarten, een kunstwerk uit 1772 dat de maagd Maria met op haar gouden mantel en allerlei symbolen die refereren aan het lijden van Christus toont. Op het onderschrift staat: ‘Maria, koningin van Polen’. Op 25 februari 2005 werd de basiliek door paus Johannes Paulus II tot basilica minor verheven, waarmee de speciale plaats van deze kerk binnen het geloof bevestigd werd.

In het dorp staat een standbeeld waarop priester Makulski een model van de basiliek aan paus Johannes Paulus II aanbiedt. Sinds dinsdag is dat standbeeld op initiatief van de Poolse katholieke kerk afgedekt: herinneringen aan de priester blijven voorlopig onder het kleed.

De video is op YouTube te vinden onder de Poolse titel Tylko nie mów nikomu.