Verzoenende woorden voor remonstranten

Jan Auke Brink

De Synode van Dordrecht bekrachtigde 400 jaar gelden de eerste protestantse kerkscheuring. ,,Een pijnlijk moment”, noemde ds. René de Reuver dat woensdag. Die woorden zijn een belangrijk gebaar.

,,De verbanning van remonstrantse predikanten en de beroepsverboden voor talloze remonstrantse bestuurders hebben hen diep geraakt en veel stuk gemaakt”, zei ds. René de Reuver, scriba van de Protestantse Kerk in Nederland.

De grootscheepse landelijke herdenking van de Synode van Dordrecht (1618 /1619) ligt gevoelig bij de remonstranten: zij werden destijds uit de kerk gezet, omdat zij er volgens rechtlijnige calvinisten te liberale opvatting op na hielden. In Antwerpen richtten de verbannen volgelingen van Jacobus Arminius (1559 – 1609) vervolgens de Remonstrantse Broederschap op. De Synode van Dordrecht was voor hen allerminst een feestje, ook bij de herdenking die sinds vorig jaar gaande is voelen de remonstranten zich soms achtergesteld: er is naar hun smaak te weinig oog voor hen als slachtoffers van de kerkvergadering van 400 jaar geleden.

De vijf artikelen

De Reuver sprak de begripvolle en verzoenende woorden woensdag  op een bijeenkomst in Museum Catharijneconvent, georganiseerd door de remonstranten. Zij overhandigden daar aan De Reuver het pamflet De vijf artikelen van de remonstranten. Aan de hand van de vijf begrippen vrijheid, verdraagzaamheid, verantwoordelijkheid, vrede en vriendschap nemen remonstrantse denkers, predikanten en auteurs stelling in het manifest ‘dat vragen stelt en uitnodigt tot debat’.

Teddy van der Burg, voorzitter van de remonstranten, overhandigde het boekje aan De Reuver, die het in dankbaarheid aannam. Hij nam meteen de vrijheid er twee begrippen aan toe te voegen: ,,Zeven is immers het getal van de volheid. Niet om hiermee te suggereren dat remonstranten en protestanten samen de volheid van Gods volk vertegenwoordigen. Dat zou een hovaardige overschatting van ons beiden zijn. De kerk is, Goddank!, breder dan remonstranten en protestanten.”

Bij de vijf begrippen in het manifest miste De Reuver vertrouwen en verbinden. ,,Graag voeg ik hier de noodzaak van de onderlinge verbinding als kerken en christenen aan toe, ofwel de katholiciteit. Dit vanuit de overtuiging dat we niet zonder elkaar kunnen als het gaat om het verstaan van de waarheid.”

Verklaring van Verbondenheid

De Reuver blikte ook alvast vooruit naar 29 mei, als de herdenking van 400 jaar Nationale Synode wordt afgesloten met het tekenen van een Verklaring van Verbondenheid, door honderden afgevaardigden van diverse geloofsgemeenschappen. ,,Ik ben dankbaar dat wij, samen met diverse andere kerken, straks op 29 mei in Dordrecht, vierhonderd jaar na dato, de Verklaring van Verbondenheid gaan ondertekenen. Ik weet dat de tekst van de verklaring u hoofdbrekens heeft gekost. Toch doet ook u straks mee. Als teken van verbondenheid met Christus en met elkaar, om gezamenlijk onze roeping in de samenleving te aanvaarden.”

Om af te sluiten met een echo van de strenge synodeleider Bogerman, die de remonstranten 400 jaar geleden wegzond met de Latijnse woorden ‘Ite, ite, dimittimini!’ (Ga, ga, jullie moeten vertrekken): ,,Toch zou ik, net als collega Bogerman vierhonderd jaar geleden, ook vandaag ‘ite, ite’ willen roepen. Niet tegen u, maar tegen ons beiden: ga, ga! Erop uit! De samenleving heeft u, ons, meer dan ooit nodig!”