Hoekstra’s rede was niet helemaal typisch CDA

De Haagse week
Henk van der Laan

Dat de Berlijnse Humboldt-universiteit Wopke Hoekstra vraagt voor hun belangrijke Europarede en dat het CDA de tekst enthousiast promoot, laat zien dat hij zowel intern als extern als man voor de toekomst wordt gezien. Nu speelt die andere kroonprins van het CDA, Hugo de Jonge, als minister van Volksgezondheid in de EU een veel kleinere rol dan een minister van Financiën, dus het is niet gek dat een Duitse universiteit hem niet vraagt. Hoekstra heeft door zijn aanvaringen met zijn Franse collega in korte tijd in ieder geval zijn visitekaartje afgegeven.

Zijn rede ging natuurlijk over Europa. De speech was pro-EU, want alleen met een sterke Unie kunnen de Europese landen mondiale kwesties oplossen. Maar dan natuurlijk wel een Europa met een Nederlands-Duitse mentaliteit. En als alle landen daar niet aan mee willen werken, dan moeten er sancties zijn. Dit paste helemaal in het straatje van het kabinet en het CDA.

Maar goed, een vooraanstaand politicus die in het openbaar pleit voor een sterke Europese Unie, dat is winst. Al moet je wel beseffen dat als de Europese Unie sterker moet worden, de invloed van de nationale regeringen uiteraard minder wordt. Want dat sterker worden vraagt bijvoorbeeld om meer meerderheidsbeslissingen en minder veto’s – wat het CDA in het Europese verkiezingsprogramma ook voorstelt als het gaat om buitenlands beleid.

Nu was Hoekstra als senator er niet vies van om tegen de partijlijn in te gaan. Zo was hij anders dan zijn fractiegenoten wel voor het erkennen van ouderschap van beide lesbische ouders en voor de wet die het onmogelijk maakte voor ambtenaren om het sluiten van een huwelijk tussen mannen- of vrouwenstellen te weigeren.

Landbouwsubsidies

En ook in zijn Humboldt-rede zei hij iets wat recht ingaat tegen wat het CDA altijd vindt. Dit keer niet over een ethische kwestie, maar over de Europese landbouwsubsidies. In het Europese verkiezingsprogramma schrijft het CDA dat Europese landbouwsubsidies nodig zijn. En zolang boeren geen eerlijke prijs krijgen voor hun producten, moet de EU dat via subsidies aanvullen, aldus de christendemocraten.

Maar wat zei Hoekstra deze week? ,,Een 21e-eeuws, weerbaar Europa betekent op de eerste plaats een fundamentele herschikking van onze prioriteiten. In de Europese Unie geven we honderden miljarden uit aan landbouw en aan cohesie-projecten, en in de vorige eeuw was daar veel voor te zeggen. Maar we leven inmiddels in het jaar 2019, en dat lijkt me een uitstekend moment om aan de 21e eeuw te beginnen. Want als we de problemen willen adresseren die ik net noemde, moeten we niet alleen fundamenteel andere prioriteiten kiezen, maar daar ook de middelen voor vrijmaken, en dus op andere posten bezuinigen.”

Wat Hoekstra dus zei, is dat de EU kan bezuinigen op de landbouwsubsidies om de andere ambities waar te kunnen maken. 40 procent van de EU-begroting gaat naar landbouwsubsidies, dus voor Europese agrariërs is de EU ongelofelijk belangrijk. En het CDA is een partij met een grote boerenachterban die altijd pal staat voor het agrarisch belang. En dan zegt dé kroonprins voor het CDA-leiderschap dat het Europees subsidiëren van landbouw iets van de vorige eeuw is. Dat worden nog leuke partijcongressen.