Vastentijd op school: ruim twee weken zonder smartphone

Lodewijk Born

Niet alleen in de kerk of thuis kun je de vastentijd een invulling geven. Ook op school. ROC Friese Poort pakt het dit jaar op met 40DAGENdeTIJD. Angela Hendriks (18) gaat proberen twee weken zonder smartphone te leven.

De vastentijd is een periode van bezinning, bewustwording, ontmoeten, doen en vooral ook laten, meent de school. Onder de noemer 40DAGENdeTIJD startte ROC Friese Poort op Aswoensdag, 6 maart, een campagne gericht op medewerkers en studenten. Elf studenten en zeven docenten van de mbo-opleiding sociaal werk gaan sinds deze week tweeënhalve week de uitdaging aan om hun zo geliefde smartphone niet te gebruiken. April op stil heet de actie die tot en met Witte Donderdag (18 april) loopt.

Angela Hendriks (18) uit Bolsward geeft toe dat ze wel over de streep getrokken moest worden om mee te gaan doen. ,,Ik had er een mailtje over gekregen, en had toen direct zoiets van: dat lijkt me wel leuk om aan mee te doen, maar verder besteedde ik er geen aandacht meer aan.” Een van haar docenten, Jeroen de Jong, zei dat hij het echt iets voor haar vond. Eén dag voor het verstrijken van de aanmelddatum, schreef Angela zich nog in. ,,Meedoen is best wel een dingetje voor mij. Want al mijn afspraken, ook voor mijn stage, lopen via WhatsApp en natuurlijk alle contacten met vriendinnen en dergelijke.”

Gewoonte

De smartphone en het gebruik daarvan is ,,een gewoonte” voor haar geworden in haar leven; daarmee past ze in het plaatje van tieners, maar ook van veel volwassenen die niet meer zonder de mobiele telefoon lijken te kunnen.

,,WhatsApp, Facebook, Snapchat, Instagram, als ik er een berichtje op binnenkrijg, kijk ik meteen. Ik gebruik de telefoon ook voor navigatie in de auto. Dus dat ga ik wel missen. Ik verdwaal geheid zonder navigatie, dus ik heb gevraagd of ik een TomTom mag lenen – en die krijg ik straks ook nog.”

Angela heeft geen idee hoeveel uren per dag ze met haar smartphone bezig is – ,,ik ben volgens mij niet verslaafd” – maar vanaf het opstaan tot het slapengaan heeft ze de mobiele telefoon binnen handbereik. ,,Als ik ga slapen, dan leg ik ‘m op mijn bureau. Dan gaat de wifi uit en ook het mobiele netwerk schakel ik uit. De smartphone gebruik ik dan alleen als wekker.”

Ze is zelf ,,niet gelovig en ook niet zo opgevoed”, dus ze verbindt de actie ook niet met de veertigdagentijd zoals christenen die kennen. ,,Ik kan me wel voorstellen dat christenen voor zo’n periode kiezen. Dat je even iets níét doet. Voor mijzelf heeft van iets afzien te maken met een proces van bewustwording en zelfontwikkeling als persoon.”

Rookvrij

Ook andere perioden van het jaar kiest Angela daar soms voor. ,,Bijvoorbeeld na 1 januari. Ik heb wel eens geprobeerd om te stoppen met roken, maar dat is niet gelukt.” ROC Friese Poort heeft de veertigdagentijd nu ook aangegrepen als startsein om op dat terrein iets te doen.

Op 15 augustus 2019 worden alle vestigingen van ROC Friese Poort namelijk gehéél rookvrij. ROC Friese Poort is al sinds 2015 een bijna volledig rookvrije school. Alleen op één buitenplek op schoolterreinen mag nu nog gerookt worden.

Met ingang van 1 augustus 2020 zijn alle scholen landelijk verplicht hun schoolterrein rookvrij te maken. ROC Friese Poort heeft besloten om hier al een jaar eerder mee te beginnen. De onderwijsorganisatie wil een duurzame en gezonde school zijn. Dat begint onder meer met het motiveren van studenten en medewerkers om te stoppen met roken. Stoppers krijgen ondersteuning in de vorm van voorlichting, tips en een digitale community.

Via een speciale website konden studenten en medewerkers opgeven waar zij veertig dagen mee wilden stoppen. Stoppen met roken, veertig dagen stoppen met sociale media of bepaald gedrag. ROC Friese Poort heeft niet gemeten hoeveel mensen daadwerkelijk meedoen, en waar tijdens de veertigdagentijd mee is gestopt, aldus woordvoerder Ilse van der Weide. Ook niet van het stoppen met roken. ,,De insteek van 40DAGENdeTIJD is vooral een stukje bewustwording. Hebben we voldoende aandacht, voor onszelf, voor elkaar en de wereld om ons heen?”

Niet meer appen

Terug naar de groep met de smartphones. Hoe werkt dat? De veertien deelnemers aan April op stil zijn niet totaal onbereikbaar. Ze krijgen in het kader van het project een Nokia waar ze alleen mee kunnen bellen en sms’en. ,,Ik heb mijn omgeving wel even ingelicht dat ze me niet meer kunnen appen. En ook aan de collega’s op mijn stageplek Amaryllis, waar ik taalles geef, mensen help bij het vinden van vrijwilligerswerk en aan huiswerkbegeleiding en coaching doe”, zegt Angela.

Dinsdagavond ging de eigen smartphone de kluis in. Op 18 april, Witte Donderdag, krijgen de studenten ’s avonds hun mobieltje terug. ,,Of ik dan al die gemiste oproepen en berichten nog ga beantwoorden? Dat hangt er van af of het nog noodzakelijk is.” Ze denkt zelf dat het niet gemakkelijk gaat worden om 2,5 week zonder smartphone te leven. ,,Het is het gemak dat je direct even iets op kan zoeken op internet. Zelfs voor naar welk klaslokaal ik moet voor de lessen, kijk ik op mijn mobiel. Nu moet ik dat al eerder doen op mijn laptop… Ik zal best wel wat gefrustreerd raken, denk ik.”

Tegelijk vindt ze ook dat het even afzien van een smartphone haar kan helpen om ‘meer in het hier en nu te zijn’. Ze zag op internet het artikel over fotograaf Ritzo ten Cate. Die legde de bezeten blikken vast die mensen op hun gezicht hebben als ze met hun mobiel bezig zijn. ,,Toen schrok ik toch wel. Ben ik ook zo, dacht ik toen.”

De actie April op stil wordt op Witte Donderdag op school afgesloten. Studenten die meededen hebben kaarten gekregen voor de voorstelling van actrice Pip Pellens in de Harmonie (Pip Goes Offline). Iedere vestiging van ROC Friese Poort besteedt op haar eigen manier aandacht aan Pasen tijdens Witte Donderdag. ,,Zo hebben wij bijvoorbeeld een identiteitsmiddag met onder meer een lezing van schrijver Kader Abdolah.” Ook is er een speciale lesbrief en poster rondom Pasen ontwikkeld. Dit kunnen docenten gebruiken voor hun lessen. Dit jaar is het thema ‘Helden’.