Baudet speelt met wit

Sytze Faber

Over vijf weken is het 4 mei, de jaarlijkse dag van de dodenherdenking. Dan zullen veel sprekers weer bezweren dat de barbarij en de massale moordpartijen van de Tweede Wereldoorlog nooit weer zullen mogen gebeuren. Terecht. De vraag blijft meestal wel hangen hoe dat dan moet.

Het is een misvatting dat het nazidom een unieke, op zichzelf staande periode is in de menselijke geschiedenis. Zelfs de Holocaust staat niet op zichzelf. Ook volkerenmoorden zijn van alle tijden en plaatsen. Net als racisme, discriminatie en vreemdelingenhaat. Het zit in het menselijk genenpakket. De opdracht is om te voorkomen dat de daaruit voortvloeiende instincten vrij baan krijgen. Hoe?

De Duitse sociaal-psycholoog Harald Welzer (1958) brak zich er het hoofd over. Hoe was het in vredesnaam mogelijk dat fatsoenlijke, eerzame en vaak christelijke huisvaders massamoordenaars werden? Dat ze het als een bewonderenswaardige daad van vaderlandsliefde zagen om Joden met gas of een nekschot het leven te benemen?

Propagandamachine

Uit veel interviews met nazi’s bleek hem dat de sleutel ligt bij de propagandamachine van Adolf Hitler en zijn kameraden (die democratisch aan de macht waren gekomen!). Zij maakten veel Duitsers met succes diets dat het superieure witte Arische ras bedreigd werd door een internationale samenzwering van het Jodendom. Het was een morele plicht dat koste wat kost te voorkomen. In een paar jaar werd die gedachte in het toenmalige Duitsland gemeengoed. Zo kwam het.

De Duitsers van toen waren natuurlijk geen slechtere mensen dan wij nu. Om te voorkomen dat die vreselijke geschiedenis zich herhaalt, helpt het als we bedacht zijn op parallellen met toen. Om van de geschiedenis te leren.

Omdat velen blijven hopen en wensdromen dat het nazidom, inclusief Holocaust, een op zichzelf staande periode in de menselijke geschiedenis was, is het vaak taboe vergelijkingen te maken met de tijd van toen. Dat was ook het geval toen dat gebeurde na de electorale doorbraak van Thierry Baudet en zijn Forum voor Democratie. Hij zou gedemoniseerd worden. De geschiedenis kloont zich overigens niet. Vergelijkingen leveren niet alleen overeenkomsten op maar ook verschillen.

Herkenningsmelodie

Het is een kardinaal verschil met toen dat Baudet niet zweemt naar het gebruik van geweld. Hij deinst echter niet terug voor verdachtmakingen en het debiteren van samenzweringstheorieën. De aanslag in Utrecht legde hij schaamteloos op het bordje van CDA en VVD. Leerkrachten, journalisten en kunstenaars zouden onze blanke samenleving ondermijnen. Toe maar.

Ook geeft hij zelf aanleiding dat extreem rechts bij hem een herkenningsmelodie beluistert. Zijn proefschrift bood hij destijds persoonlijk aan aan Holocaust ontkenner Jean-Marie Le Pen. Hij nam van deze extreem rechtse voorman ook de beladen term ‘boreale’ (zuiver witte) samenleving over. Hij flirt met de Amerikaan Taylor, die kwaadaardig in de racismepot roert, de superioriteit van het witte ras predikt en witte raszuiverheid bepleit. Dan moet je natuurlijk niet opkijken als er parallellen met negentig jaar geleden worden gemaakt.

Hoe slaagt Baudet er desondanks in zijn miljoenen te verslaan? Hoe komt het dat velen weglopen met zijn (quasi) intellectualistische verhalen? In ieder geval speelt een rol dat kiezers vaak gecharmeerd zijn van leiders die op een originele manier de kop boven het maaiveld uitsteken. Het taalgebruik van Baudet en de energie en hoop die hij uitstraalt zijn voor velen een verademing vergeleken met het communicatiejargon en de ideeënarmoede van de traditionele partijen. Nóg een parallel tussen toen en nu: een initiatiefloos politiek middenveld.

Baudet, een schaakliefhebber, speelt met wit. In twee opzichten.

Reageren? fabersyma@gmail.com