Nederlandse Kerk als herberg in Londen

Bertjan van de Lagemaat

Mensen die als EU-burger in het Verenigd Koninkrijk wonen moeten een speciale status aanvragen. ‘En het geschiedde in de dagen van brexit dat er mensen afreisden naar de Londense City om zich te laten inschrijven…’

In de Nederlandse Kerk in Londen zijn we weer begonnen aan de veertigdagentijd. Vorige week mocht ik op de Nederlandse zaterdagschool in Londen een gastles geven over carnaval en de vastentijd en de komende weken is de kerk op verschillende momenten open voor een meditatief moment onder de titel Light a light for lent.

Er wordt dan mooie muziek gedraaid en city workers hebben in hun lunchpauze de gelegenheid een kaarsje aan te steken. Zo werken we toe naar Pasen, al associeer ik wat er gaande is in de kerk momenteel misschien wel meer met Kerst.

Volkstelling

In mijn hoofd klinken deze dagen vaak de openingswoorden van het kerstevangelie van Lucas door: ‘In die tijd kondigde keizer Augustus een decreet af dat alle inwoners van het rijk zich moesten laten inschrijven’.

Die volkstelling vond ruim tweeduizend jaar geleden plaats, maar hier in Groot-Brittannië gebeurt momenteel iets soortgelijks. Niet voor alle inwoners, maar wel voor de mensen die als EU-burger in het Verenigd Koninkrijk wonen en leven. Zij moeten vanwege de brexit een settled status aanvragen.

Die settled status heb je nodig om alle rechten die je als EU-burger had, ook na de brexit te behouden. Het gaat dan bijvoorbeeld om het recht hier in Engeland te blijven wonen en werken, maar ook om aanspraak te kunnen blijven maken op allerlei sociale voorzieningen.

Dit betekent dat alle EU-burgers (dat zijn er waarschijnlijk zo’n drie miljoen) in een periode van ongeveer twee jaar moeten worden geregistreerd. Een immense klus is het, ook omdat er in Groot-Brittannië geen gemeentelijke basisadministratie bestaat. De overheid heeft dus eigenlijk geen idee hoeveel EU-burgers er momenteel in het VK wonen en recht hebben op die settled status.

App

Iedereen die de status wil krijgen, moet die status zelf aanvragen. En de tijden zijn veranderd, want je hoeft in dit geval niet terug te keren naar de stad van je geboorte, maar je moet een app downloaden (die overigens alleen te gebruiken is op een androidtelefoon).

Met je mobiele telefoon moet je een scan maken van je paspoort, je moet een selfie maken die voor gezichtsherkenning wordt gebruikt en je moet je national insurance nummer opgeven. Dat nummer heb je nodig als je in Groot-Brittannië werkt en belasting betaalt. Aan de hand van dat nummer kan snel worden nagegaan of je al langer dan vijf jaar in het Verenigd Koninkrijk woont en werkt, want dat is het belangrijkste criterium om recht te hebben op de settled status.

So far so good zouden we hier in Engeland zeggen. Als je een smartphone hebt en je kunt de benodigde bewijsstukken via de app uploaden, dan is alles snel voor elkaar. Het probleem is echter dat dat niet voor iedereen geldt.

Bewijs

Wat als je niet werkt en dus geen national insurance nummer hebt? Wat als je al zo lang in het VK woont, dat bewijsstukken uit de begintijd niet meer te achterhalen zijn? Wat als je in de afgelopen vijf jaar een jaar in een ander buitenland hebt gestudeerd? Wat als je je paspoort niet op tijd hebt verlengd? Je moet dan aanvullende bewijzen leveren en dat is ook niet altijd makkelijk. Bewijs maar dat je al die tijd in Groot-Brittannië woonde.

Het zijn de kwetsbare mensen, die niet zomaar hun settled status met een paar klikken in de app kunnen aanvragen. En zij kloppen bij onze kerk aan. Ieder verhaal is anders, en voor iedereen nemen we de tijd. Oudere mensen zonder smartphone, digibeten, mensen die afhankelijk zijn van sociale voorzieningen, mensen die beschermd wonen, mensen met psychische problemen en mensen die kampen met dementie – allemaal moeten ze een nieuwe status aanvragen.

Wij gaan met ze om de tafel, zoeken uit welke papieren ze nodig hebben en helpen ze door het proces heen. We hebben zelfs, speciaal voor deze nieuwe taak, een android telefoon aangeschaft. Bij ons op kantoor zijn we inmiddels experts in het aanvragen van de settled status.

Weer klinken er woorden in mijn hoofd: ‘En het geschiedde in de dagen van brexit dat er mensen afreisden naar de Londense City om zich te laten inschrijven…’ En wij als Nederlandse kerk proberen in die City een herberg te zijn, een herberg waar je niet vergeefs hoeft aan te kloppen om je te laten registreren.

Bertjan van de Lagemaat is predikant in de Nederlandse Kerk in Londen. Reacties: ds.vdlagemaat@gmail.com