Een schokkende leeservaring

Tamarah Benima

Als ik de Nederlandse vertaling van Mein Kampf niet had moeten lezen vanwege een debat in de Amsterdamse De Rode Hoed, had ik Mijn Strijd nooit opengeslagen. Het telt 850 bladzijden. Na de eerste 170 pagina’s voelde ik me volkomen platgeluld (ik heb er geen fatsoenlijker woord voor). Daarna ben ik sprongsgewijs door het boek heen gegaan. De inleidingen bij ieder hoofdstuk van historicus Willem Melching waren een verademing: niet moralistisch, wel duiding en context.

Mijn onderbuikgevoel was natuurlijk ook: Lezen? Echt niet! H. was toch vooral een brallende gek, een ‘deplorable’ zou Hilary Clinton zeggen. Het zou ook een onleesbaar boek zijn. Dat is het niet (vertaler Mario Molengraaf ontkent dat hij het leesbaarder heeft gemaakt dan het origineel). Het is wel veel te lang. De rassenleer en het eraan gekoppelde antisemitisme (één hoofdstuk) is zonder meer bizar en het is onbegrijpelijk dat zovelen het slikten en er genocidaal naar handelden.

Wat het voor mij tot een schokkende leeservaring maakte, is dat H. zo veel thema’s bespreekt die een eeuw later nog spelen: hoe behoud je als volk je eigenheid; hoe maak je een einde aan armoede en uitbuiting (de sociale kwestie; nu wereldwijd); de negatieve kanten van de democratie en het parlementarisme; hoe ga je technologisch niet ten onder; hoe ga je om met het geweld van links (nu antifa’s) enzovoort. Mijn Strijd was geen vooraankondiging van de industriële ongediertebestrijding die de nazi’s los hebben gelaten op Joden, geestelijk gehandicapten, Polen, Russen, communisten, homo’s en lesbo’s en zo verder. Tenzij voor de extreem intelligente lezer.

Wat mij schokte bij lezing was het besef dat iedere discussie nu over wat een natie is en zou moeten of kunnen zijn, en over hoe je een ‘normaal nationaal bestaan’ sociaal-economisch waarborgt, onmogelijk is gemaakt door de ontzetting over wat de nazi’s hebben aangericht. Als je dat soort thema’s aan de orde wilt stellen, loop je de kans als nazi, extreemrechts, populist, racist te worden weggezet. Dat verhindert politieke oplossingen die wél menswaardig zijn.