Wat doet Corbyn bij de PvdA?

Tamarah Benima

Claude Lanzmann en Armando hebben het tijdelijke voor het eeuwige verruild. Zij maakten kunst die de wereld veranderde. Ook Lanzmann maakte kunst, vind ik. Zijn documentaire Shoah confronteerde de kijkers diepgaand met de onbegrijpelijkheid van het ultieme kwaad. De film ging niet over de overlevers van de vernietigingskampen, verzekerde hij, al liet hij juist hen aan het woord – de slachtoffers, beulen, omstanders.

Lanzmann schreef trouwens ook een waanzinnig interessante biografie, want hij zat in het Franse verzet, was vriend/minnaar van Simone de Beauvoir, vriend van Jean-Paul Sartre, had een functie bij de Franse bezettingsmacht in bevrijd Berlijn, en nog zoveel meer. Andere documentaires en films over de Shoa vonden geen genade in zijn ogen. Behalve Son of Saul van László Nemess. Hoofdpersoon is een Jood die de door vergassing verstikte lijken moet opruimen, met een lange tang. Dat is dus ook gebeurd met mijn grootouders en bijna honderd andere familieleden. Toch troostte de film mij. Ik realiseerde me: alleen de Duitsers zijn in staat om een volkerenmoord zó grondig te organiseren; de Shoa was eenmalig. Wat niet wil zeggen dat genocides ophouden te bestaan.

Voor Armando was de Tweede Wereldoorlog al net zo’n obsessie als voor Lanzmann. Ook hij schreef er de mooiste boeken en poëzie over, ook hij maakte deze tot onderwerp van prachtige, indringende, belanghebbende kunst. Beiden hebben niet kunnen voorkomen dat het antisemitisme weer wijd verspreid is in Europa. In Engeland wordt zelfs de Labour-party erdoor geteisterd. Mede doordat Jeremy Corbyn niet ingrijpt en ook zelf zeer omstreden uitspraken doet. Lodewijk Asscher liet hem toch spreken voor PvdA’ers in Den Haag. Demonstranten tegen Corbyn daar werden fysiek bedreigd. Vreselijk. Sommige lezers verwijten mij dat ik mijn pijlen te vaak op de PvdA richt. Als dat zo is, komt dat omdat ik juist van de PvdA verwacht dat het, veel beter dan rechts nu, snapt dat Joden in Europa nu bescherming nodig hebben, en linkse leiders als Corbyn kunnen missen als kiespijn.