Ook de moeilijke psalmen moet je zingen

Wybe Fraanje

,,In de psalmen komen de extremen van het leven naar voren: vreugde en vrede, maar ook woede, teleurstelling, angst. Dat is de rijkdom ervan.” Matthew Jacoby (47) is zanger en leider van Sons of Korah, de Australische band die sinds 1994 de Bijbelse psalmen van nieuwe muziek voorziet, maar daarhij wel – zoveel mogelijk – de letterlijke psalmteksten aanhoudt. Sindsdien verschenen tien cd’s.

Opvallend is dat de ‘moeilijke’ psalmen niet geschuwd worden. ,,Juist de moeilijke, de duistere psalmen horen er ook bij. Vergeet niet dat de psalmisten in het antieke Midden-Oosten alle aspecten van het leven ook echt ervoeren. Als er staat ‘Al trok een leger tegen mij op, ik vrees geen kwaad’, zoals in Psalm 27, dan is dat geen metafoor. Dat vijandige leger was er écht. De crises van de psalmisten waren échte crises.”

Jacoby wijst erop dat dat bij hedendaagse westerse christenen wel anders is. ,,Wij leven in welvaart en veiligheid. Dat zie je terug in het hedendaagse repertoire van kerkliederen. Daarin komen verschillende genres aan de orde: lofprijs, aanbidding, expressie van toewijding, verheerlijking van God. Maar emoties als boosheid, teleurstelling, moeite, schaamte, pijn, weeklacht blijven vaak onderbelicht.”

En juist daarin zijn de psalmen zo rijk, meent Jacoby, gepromoveerd theoloog. ,,De psalmen beschrijven een proces. Vaak eindigen ze wel in vreugde en vrede, maar er is een weg daarnaartoe. Als je die weg overslaat dan romantiseer je die idealen alleen maar. De psalmen geven de geloofsreis weer. We zien dat psalmisten hun woede naar God uitspreken, hun intense teleurstelling, we zien klaagpsalmen. In onze populaire christelijke cultuur hebben wij eigenlijk de mogelijkheden niet om daar taal aan te geven.”

Geen statische situatie

De zanger noemt als voorbeeld Psalm 22. ,,De psalmist gaat het geding aan met God. ‘Waarom hebt U mij verlaten?’ Hij gaat in discussie. Hij noemt zichzelf een worm en geen mens. Dan switcht hij naar Gods karakter. ‘Bij mijn geboorte vingen Uw handen mij op’, ‘God veracht de zwakke niet’, ‘Het koningschap is aan de Heer’. De kern is: Gods genade komt niet automatisch. In Efeziërs staat dat Gods genade door geloof komt. Dát is Psalm 22: een geloofsoefening.”

Psalm 88 is nog zo’n duistere Psalm. ‘Ik hoor bij wie afgedaald zijn in het graf’, dicht de psalmist, volgens de aanhef een van de zonen van Korach. ,,Toch is er een straaltje licht in die psalm. ‘Waarom verbergt U uw gelaat voor mij?’ De psalmist doet een beroep op Gods zorgzaamheid. Hij wentelt zich niet in zijn ellende. ‘Elke morgen nader ik U met mijn gebed.’ Je ziet: de psalmist zit in een proces, het is geen statische situatie.”

De bandnaam Sons of Korah is ontleend aan 1 Kronieken 6, waar nazaten van Korach in de tempeldienst werden ingesteld als zangers en musici. Diverse psalmen zijn door de Korachieten, de zonen van Korach, geschreven, zoals 42 tot 49 en 84 tot 88. ,,Veel mensen denken: maar Korach was toch een bad guy? In Numeri 16 zien we dat de rebelse Korach, Datan en Abiram met hun families door de aarde verzwolgen werden. Maar volgens hoofdstuk 26 waren er enkele overlevenden, en in 1 Kronieken zie je het herstel van de zonen van Korach. De zalving ging door. Dat is waar de psalmen en Sons of Korah over gaat: redemption, verlossing.”

Sons of Korah geeft 23 mei (Zwijndrecht), 24 mei (Veenendaal) 25 mei (Drachten) en 26 mei (Katwijk) concerten in Nederland. Zie www.sonsofkorah.nl.