Een stukje hemel op aarde in de polder

Wybe Fraanje

Opnieuw trekken eind komende week zo’n twintigduizend mensen naar een geïmproviseerde camping in de Flevopolder voor de jaarlijkse pinksterconferentie Opwekking. ,,Daar is vier dagen lang mogelijk wat in de rest van het jaar in het dagelijks leven niet altijd kan: elkaar ontmoeten rond het thema Heilige Geest en daar vrijmoedig over spreken.”

Het concept is al jaren hetzelfde: kamperen op een plek waar lang niet zo veel voorzieningen zijn als op reguliere campings, basaal mobiel sanitair met soms lange rijen wachtenden, flinke afstanden slenteren van en naar tentlocaties waar programmaonderdelen plaatsvinden. Denk daar, afhankelijk van het weer, een modderbende dan wel verzengende zonnebrand bij. Je zou haast denken dat je niet voor je plezier naar Opwekking gaat.

Toch komen de bezoekers er ieder jaar weer enthousiast vandaan: enorm opgebouwd, opgeladen, gesterkt en onderwezen, zijn kreten die je dan hoort. De Pinksterconferentie van de Stichting Opwekking – kortweg ‘Opwekking’ in de volksmond – heeft blijkbaar een onweerstaanbare aantrekkingskracht. Waar komt dat toch vandaan?

,,Ik zeg altijd: Opwekking is een stukje hemel op aarde”, zegt directeur Ruben Flach (49) van Stichting Opwekking op zoek naar een antwoord. ,,Daar is vier dagen lang mogelijk wat in de rest van het jaar in het dagelijks leven niet altijd kan: elkaar ontmoeten rond het thema Heilige Geest en daar vrijmoedig over spreken. De kerk bestaat niet uit gebouwen, maar uit mensen. Bezoekers die op de conferentie aangeraakt worden, iets leren of ervaren, nemen dat mee naar hun eigen gemeente. Wij ervaren dat als een grote verantwoordelijkheid.”

Groter terrein

Stichting Opwekking organiseert de jaarlijkse conferentie sinds 1971. Eerst in Bennekom, het jaar daarna in Harskamp, en sinds 1973 op De Paasheuvel in Vierhouten, maar die accommodatie werd te klein door de groeiende populariteit van het kampeerfestijn. In 1996 verhuisde het evenement naar het evenemententerrein van – tegenwoordig – pretpark Walibi in Biddinghuizen, waar tot een paar jaar daarvoor in het derde weekend van augustus altijd het christelijke muziek- en cultuurfestival Flevo Totaal Festival plaatsvond, wat op zijn beurt had plaatsgemaakt voor het seculiere Lowlands.

Het grotere terrein bood ook nieuwe mogelijkheden in de programmering. Het beproefde recept van kampeergezelligheid en diverse diensten – meestal rond een bepaald jaarthema – in een grote tent der samenkomst gedurende het hele weekend werd in de loop der jaren steeds meer aangevuld met zijprogramma’s in kleinere tenten en elementen als de Sing-in op zondagmiddag: een grootse openluchtzangdienst waar tienduizenden bezoekers op afkomen – ook mensen die speciaal daarvoor een dagje naar de polder trekken.

Op de zaterdag en met name de zondag krijgen de 20.000 kampeerders gezelschap van nog eens 35.000 dagjesmensen, zodat zo’n Sing-in in zijn massaliteit een machtige gebeurtenis wordt. ,,55.000 bezoekers is wel het maximum wat het conferentieterrein aankan”, weet Flach. ,,Onze groeimogelijkheden zitten bij het aantal kampeerders. Daar kunnen er nog wel tweeduizend bij.”

Hoe goed Opwekking bezocht wordt hangt ook sterk af van de tijd van het jaar. Valt Pinksteren vroeg, met meer (kans op) slecht weer, is dat terug te zien in een relatief lager aantal bezoekers. Maar zoals vorig jaar, met een late Pinksteren begin juni, was het ongekend druk.

Sprekers

Er kwamen ook vaker internationale sprekers, al is de hoofdmoot altijd gebleven zoals het begon: Nederlandse sprekers uit veelal charismatisch- evangelische hoek als Ben Hoekendijk en Kees Goedhart (initiatoren van de conferentie), Anne van der Bijl, Henk Binnendijk, Jan Rothuizen, Herman Goudswaard, Henk Koornstra of Jan-Sjoerd Pasterkamp. Kees Goedhart spreekt ook dit jaar weer, op zondagochtend.

Henk Binnendijk is eveneens weer van de partij, ditmaal voor een themadienst rond het zeventigjarig jubileum van de staat Israël. In latere jaren kwamen er ook nieuwe generaties Nederlandse sprekers, zoals Peter Vlug jr. (met name in de legendarische tienerdiensten), Martin Koornstra, Henk Stoorvogel, Gor Khatchikyan of – dit jaar – David de Vos.

Hoewel in de jaren tachtig Floyd McClung al een aantal keren van de partij was, werd het sprekersaanbod in deze eeuw structureel internationaler, met David Pawson, Marcos Witt, Bill Wilson of Peter Tsukahira.

Dit jaar spreken in de Grote Tent onder anderen Henk Stoorvogel, Edgar Holder, Gerard de Groot, Kees Goedhart, Martin Koornstra en David de Vos. Flach: ,,Dit is een mooi affiche, maar wij zoeken de sprekers nooit uit op ‘bekendheid’. We zoeken sprekers die bij het thema passen en van daaruit een waardevolle bijdrage kunnen hebben.”

One Way

Het nevenprogramma is de laatste jaren ook steeds meer uitgedijd. In twee seminartenten zijn zaterdag en zondag 26 sessies over uiteenlopende onderwerpen, in diverse tenten vinden concerten en live-uitzendingen van Groot Nieuws Radio plaats, er zijn uitgebreide eigen programma’s voor kinderen, tieners en oudere jeugd, er is een speciale tent voor mensen met een verstandelijke beperking (De Bijzondere Mensen Tent) en natuurlijk een enorme merchandise- tent waar boeken, cd’s en dergelijke te koop zijn. Potentiële publiekstrekker is de Britse auteur Adrian Plass, die maandagmiddag in de seminartent komt. Zijn roman Spoken wordt momenteel in Engeland door een Nederlandse producent verfilmd.

De laatste jaren heeft de conferentie ieder jaar een thema. Deze keer is dat voor het eerst (deels) Engelstalig: ‘One Way, leven met Jezus door de kracht van de Heilige Geest.’ Het thema verwijst deels naar de One Way Days, die Stichting Opwekking in de jaren zeventig en tachtig organiseerde op diverse locaties in Nederland, onder meer De Doelen in Rotterdam. ,,Dat is een link naar de geschiedenis van Opwekking. We zijn dankbaar dat we sinds 1960 bestaan – toen kwam het eerste Opwekking Magazine uit. We hebben diepe roots en staan op stevige schouders. Dat willen we met dit thema uitdragen.”

Maar One Way verwijst ook naar de actualiteit, benadrukt Flach. ,,We leven in een tijd waarin waarheid een relatief begrip is geworden. Wij willen als christenen laten zien dat we ons leven baseren op die ene Waarheid: Jezus zelf. Vanuit die waarheid werken wij als stichting al bijna zestig jaar, en die waarheid zal ook de komende zestig jaar niet veranderen. De conferentie is natuurlijk geen herhaling van zetten die we al sinds 1971 doen, want 2018 is anders dan 1971, maar alleen de omstandigheden zijn veranderd – niet die waarheid.”

Vervulling en vernieuwing

Opwekking heeft altijd in het teken gestaan – hoe kan het ook anders met Pinksteren – van de vervulling met en de vernieuwing van de Heilige Geest. Zo was het thema in 1973 ‘Wordt vervuld’. Muziek Ook op het gebied van de muziek veranderde Opwekking met de tijd mee. De laatste jaren staan er steeds vaker (zang)diensten geprogrammeerd met (internationale) worshipartiesten.

Sinds 1978 wordt ieder jaar een aantal nieuwe liederen toegevoegd aan de Opwekkingsbundel.

Die werd destijds in het leven geroepen omdat de stichting steeds vaker de wens te horen kreeg om de liederen die op de conferenties gezongen werden ook in de eigen kerkelijke gemeenten te kunnen zingen. Destijds waren er naast de Zangbundel Joh. de Heer en Glorieklokken eigenlijk geen algemeen te gebruiken collecties liederen voor de evangelische beweging.

Liederen

De stijl van de liederen is met de tijd meegegroeid. Hoewel er nogal eens kritiek klinkt op de tekstuele inhoud (die een te eenzijdig ‘hosanna- gehalte’ zouden hebben), blijft de bundel onverminderd populair.

Overigens worden er de laatste jaren vaker liederen over persoonlijk lijden en verdriet opgenomen, maar dat is eigenlijk altijd wel zo geweest. Dat zangleiders in plaatselijke gemeenten die liederen niet vaak laten zingen is niet op het conto van de uitgever van de bundel te schrijven. ,,Het is ook nooit onze intentie geweest dat het ‘de’ bundel zou worden. Er zijn meer liederen waar kerken uit kunnen kiezen: van Sela bijvoorbeeld, of Schrijvers voor Gerechtigheid, Psalmen voor Nu.”

Volgende week worden de liederen 808 tot en met 819 toegevoegd. ,,Dit hoort ook bij hoe wij als stichting de kerken willen dienen. Dat zie je ook terug bij de Sing-In op zondagmiddag – dit jaar onder leiding van Reni en Elisa Krijgsman.

Dat vind ik de plek op Opwekking die het meest tot de verbeelding spreekt en die laat zien wie wat wij als stichting beogen: een conferentie organiseren voor alle generaties en kerken.”

Samenstelling

De kerkelijke diversiteit van de bezoekers van de conferentie is in de loop der jaren flink toegenomen. ,,Die trend is in de jaren negentig begonnen: steeds meer mensen uit de traditioneel protestantse en rooms-katholieke hoek kwamen naar Opwekking. Sinds een paar jaar zijn die in de meerderheid, denken we. Dat is een gevoel. We kunnen het niet staven, want we vragen de mensen niet bij welke kerk ze horen.”

Op zich heeft de veranderde samenstelling van de bezoekers geen gevolgen voor de programmering. ,,Wij doen wat we doen en Opwekking is nooit meegegaan met tijdelijke trends en hypes. We doen het dus niet anders, maar we leggen wel beter uit wat we doen en waarom. Daarom hebben we dit jaar voor het eerst op maandag een ‘Q and A-meeting’ naar aanleiding van de genezingsdienst op zondagavond. Zo blijft Opwekking bijleren en zichzelf vernieuwen. Dat is een kenmerk van een gezonde organisatie.”