Werkgever en echtscheiding: een complex probleem

Jan Brouwers

Onderzoek wijst uit dat medewerkers met relationele problemen of in scheiding substantieel vaker ziek zijn. Het kost werkgevers al gauw een miljard euro per jaar. De thematiek stond centraal op een symposium in Ede.

Een symposium over echtscheiding op Valentijnsdag. En dan nog georganiseerd door de stichting Marriage Week, die gelooft in het huwelijk en in duurzame relaties. Het is nu eenmaal een realiteit dat relaties kunnen stuklopen, aldus Wim Dekker, bestuurslid van Marriage Week Nederland en associate lector informele netwerken met als specialiteit gezin aan de Christelijke Hogeschool in Ede. Het gaat erom als een scheiding eenmaal onvermijdelijk is, de gevolgen voor de betrokkenen zo veel mogelijk te beperken. Vooral voor de kinderen.

Thema van het symposium was ‘werkgevers en echtscheiding’. Diep ingrijpende gebeurtenissen, zoals overlijden of ziekte van familieleden, hebben uiteraard ook grote gevolgen voor de geestelijke en lichamelijke gezondheid van werknemers. Waarom dan speciale aandacht voor echtscheiding? Volgens Dekker is er inderdaad een groot verschil met andere situaties die stress veroorzaken: ten eerste zijn er voor in geval van bijvoorbeeld ziekte en overlijden in de familie meestal afspraken tussen werkgever en werknemer gemaakt.

Ten tweede is het voor de betrokkenen moeilijk om het probleem ter sprake te brengen. Het is gemakkelijker om vrij te vragen omdat je voor een ziek familielid moet zorgen dan wanneer je eerder thuis moet zijn om de kinderen op te vangen wanneer je partner je verlaten heeft, zo schetst Dekker het probleem.

Relaties

En dan is er nog de kwestie van relaties op de werkvloer: mensen werken soms jarenlang met elkaar en zien elkaar vaker dan hun partners. Daar kunnen intieme relaties uit voortkomen. Dat kan spanningen in een team geven en aanleiding geven tot roddels. Ook dat is niet bevorderlijk voor de werksfeer. Dit zijn voor werkgevers ingewikkelde kwestie die vragen opwerpen als: wat kun je daar als werkgever aan doen, in hoeverre kun je je met het privéleven van je werknemers bemoeien?

Ook de politiek ziet het probleem. Speciale gast tijdens het symposium was André Rouvoet. Hij is voorzitter van het platform Scheiden zonder schade dat voortkomt uit een motie van de Tweede Kamer. De Kamer maakte zich onder meer zorgen over de negatieve gevolgen die scheidingen hebben voor de betrokken kinderen. In een motie riep de Kamer de minister van Justitie op om vanuit de maatschappij ideeën te verzamelen over hoe het beter zou kunnen. Vervolgens kreeg André Rouvoet de opdracht om tot concrete acties te komen. Zijn platform sprak met allerlei betrokkenen zoals ouders, hulpverleners, jongeren maar ook met banken, zorgverzekeraars en woningbouwverenigingen.

Deze week presenteert Rouvoet de bevindingen van het platform. Hij kon daarom nog niet vooruitlopen op de resultaten van zijn onderzoek, maar gaf wel enkele hoofdlijnen aan. Eén daarvan is: kijk niet alleen naar de overheid, maar ook naar de sociale omgeving. ,,Die kan een dempende rol spelen. Ga het gesprek aan met werkgevers en het onderwijs.” Ook de vraag wie de zorgpremie voor de kinderen betaalt, is al een stressfactor en natuurlijk de kwestie van de huisvesting. Overleg met zorgverzekeraars en woningbouwverenigingen is dus ook van belang. ,,Niet alleen de overheid, maar de samenleving als geheel moet zijn verantwoordelijkheid nemen”, aldus Rouvoet.

Mediation

Sommige werkgevers doen dat al. Pieter Jaap Aalbersberg, chef van het politiekorps Amsterdam, wees erop dat politiepersoneel relatief vaak een relatie aangaat met een collega. Als zo’n relatie spaak loopt, heeft de organisatie een dubbel probleem. In zo’n geval biedt de werkgever mediation aan en worden mensen als het nodig is overgeplaatst om problemen binnen het team te voorkomen.

Prof. dr. Esther Kluwer, hoogleraar duurzame relaties aan de Radboud Universiteit Nijmegen, bevestigde dat wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat scheiden leidt tot meer ziekteverzuim. De spanningen die relatieproblemen met zich meebrengen hebben bovendien een negatieve invloed op de werkprestaties: mensen slapen slecht, zijn minder geconcentreerd en emotioneel instabiel. Ze piekeren veel en zijn overbelast door allerlei praktische problemen die een scheiding met zich meebrengt.

De deelnemers aan het symposium waren Human Resource-managers, Arbo-artsen, leidinggevenden en anderen die zorg hebben voor het welzijn van werknemers. Uit hun reacties kwam onder meer naar voren dat bedrijven ook mogelijkheden hebben om ervoor te zorgen dat relatieproblemen niet tot een scheiding leiden. Veel bedrijven hebben een budget voor de ontwikkeling van werknemers. Hier zou ook relatiebegeleiding uit kunnen worden betaald. Een van de werkgevers reageerde instemmend: ,,We geven zo veel cursussen, waarom niet over relatievorming?”

De gevolgen van een relatiebreuk kunnen complex zijn, zo blijkt in de praktijk. Werkgevers kunnen dat niet overzien. Niet elke werkgever is daarvoor toegerust. Daarom zal de Christelijke Hogeschool Ede de conclusies van het symposium verwerken in een toolkit met handreikingen.