De liefde van een excentrieke priester voor verzoening tussen vijanden

Edwin Visser

Andrew White, een geroepene die geteisterd door gezondheidsproblemen als priester werkt in Irak, die bevriend is met wereldleiders, engelen ziet in Bagdad en zich sterk maakt voor interreligieuze dialoog, schreef een autobiografie.

De Heer heeft je uitgekozen om je leven in te zetten voor vrede in het Midden-Oosten. Door jou zal de Heer grote dingen doen in deze regio.’ Deze profetie kreeg Andrew White (1964) te horen lang voordat hij ooit voet aan de grond in het Midden-Oosten zette. In zijn autobiografie De weg van verzoening beschrijft hij hoe dit profetische woord gaandeweg steeds meer werkelijkheid werd.

Rode draad

Whites terugblik op zijn leven is luchtig en humoristisch, maar zijn passie voor verzoening is steeds als rode draad aanwezig. Hij begint als ziekenhuisarts in Engeland, maar krijgt in de ziekenhuistuin tegenover de Big Ben de roeping om in de Anglicaanse Kerk te gaan werken. Na een studie theologie in Cambridge wordt hij tot priester gewijd. Al tijdens zijn studie raakt hij betrokken bij verzoeningswerk tussen joden en christenen als voorzitter van de Internationale Raad van Christenen en Joden.

In 1998, net nadat Operatie Desert Fox is begonnen, een gecombineerde aanval van het Amerikaanse en Engelse leger op Irak, besluit White dat hij naar Irak wil om te proberen de relatie tussen Groot-Brittannië en Irak te verbeteren. Dit eerste bezoek aan Irak maakt diepe indruk op hem en wordt het begin van een bijzondere liefde voor het land. In 2003 lukt het hem om in de anglicaanse St. Georgekerk in Bagdad, die er jarenlang geruïneerd en leeggeroofd bij lag, weer diensten te beleggen. Als dat te gevaarlijk wordt verhuist hij de diensten naar de voormalige troonzaal van Saddam Hoessein. Hij past de liturgie aan zodat deze begrijpelijk is voor de gemiddelde Irakees. Het is het begin van Andrew Whites gemeente in Bagdad die hij jarenlang heeft gediend.

Ondertussen blijft hij werken aan dialoog en verzoening. Zijn werkgebied breidt zich snel uit naar andere landen, waaronder Jordanië, Libanon en Egypte. Met behulp van hooggeplaatste contacten in zijn netwerk zet hij projecten op voor interreligieuze dialoog en hulp voor de armen.

Excentriek

Whites karakter is excentriek. Hij sluit innige vriendschappen met wereldleiders, gaat op huwelijksreis op de Golanhoogten en toont zeeën van creativiteit om zijn doelen te bereiken. Zo nodigt hij Iraakse geestelijk leiders uit voor een bezoek aan Engeland. Voor deze heren voldoet een eenvoudig retraitehuis in London bij lange na niet aan hun eisen en dus is White genoodzaakt een peperduur hotel in hartje Londen te boeken terwijl hij zelf in een klooster logeert. Ook vertelt hij over engelenverschijningen in Bagdad en zelfs hoe twee overleden kinderen door gebed uit de dood worden opgewekt.

Hoewel door zijn bediening veel mensen tot genezing komen, wordt zijn ijver voor Gods koninkrijk regelmatig getemperd door gezondheidsproblemen. Al op jonge leeftijd wordt de ziekte MS bij hem vastgesteld. Maar tijd om daarvoor behandeld te worden is er vaak niet. Wanneer hij in Engeland in het ziekenhuis wordt opgenomen voor een kuur met intraveneuze steroïden, wordt hij achtereenvolgens gebeld door Yasser Arafat, een joodse rabbi en de aartsbisschop van Canterbury die hem unaniem vertellen dat hij snel terug moet naar het Heilige Land. In de Geboortekerk in Bethlehem heeft een groep terroristen zich verschanst en het Israëlische leger heef de kerk omsingeld. White besluit zichzelf uit het ziekenhuis te ontslaan en door te reizen naar Bethlehem waar hij direct als onderhandelaar wordt aangewezen. Na een maand van moeizame onderhandelingen is er een doorbraak en wordt de belegering vreedzaam opgeheven en kunnen de gijzelaars vertrekken. Andrew keert daarna uitgeput terug naar Engeland om te herstellen.

Ik woon zo’n vijftien jaar in de Arabische wereld en ontmoette niet eerder iemand die op zo’n oprechte en ontspannen manier omgang had met zowel Joden als Arabieren. Wat Andrew White ook onderscheidt is zijn passie om de liefde van Christus te delen zonder een overtrokken bekeringsdrang.

Tariq

White is de personificatie van Jezus’ opdracht onze vijanden lief te hebben. Het boek eindigt met een ontroerende beschrijving van zijn vriendschap met Tariq Aziz, de tweede man onder het regime van Saddam Hoessein. White vertelt over diens gevangenneming na de val het het regime; de bezoeken van Andrew aan Tariq in de gevangenis en het doodsvonnis dat voor Tariq aanstaande was. Het is een aangrijpende beschrijving van een bijzondere relatie met een zeer omstreden man. ‘Ik wist dat hij, historisch gezien, geen goed mens was. Ik wist dat hij angst en dood had gebracht aan veel van de gezinnen die ik ken en van wie ik houd, en toch moet ik toegeven dat ik van hem hield.’

Andrew beschrijft hoe God hem de gave heeft gegeven om zijn vijanden voortdurend lief te hebben. Zijn boek eindigt met een slotzin die Whites liefde voor de ander nauwkeurig weergeeft, als hij over Tariq Aziz schrijft: ‘Ja, het spijt me dat ik hem niet weer zal zien en ik bid maar dat onze Heer zich voor het einde aan hem openbaarde en hem genadig is geweest.’

Edwin Visser werkt namens Medair in Jordanië en woont in de hoofdstad Amman.
De weg van verzoening. De voorlopige memoires van een vredestichter. Andrew White. Uitgeverij Ark Media, 18,50 euro