Vernuft bij dodenritten

Sytze Faber

In Dodenrit bezingt Drs.P. een gezin tijdens een paardensledetocht in Siberië. Het wordt belaagd door een roedel hongerige wolven. Om zelf het vege lijf te redden offert de immer opgewekte vader zijn kinderen en tot slot ook zijn vrouw. Vijf in totaal.

Ook het kabinet Rutte II was een dodenrit. Zeven bewindspersonen sneefden, van wie vijf uit de VVD-stal. Voordat hij de politiek in ging, was Rutte tien jaar personeelsfunctionaris bij Unilever. Is niet aan hem af te lezen. Bij zijn keuze van personen lijken persoonlijke voorkeuren en loyaliteiten de boventoon te voeren. Kan professioneler.

Hij pushte oogappel Anouchka van Miltenburg voor het Kamervoorzitterschap. Werd een struikelpartij. Geen gezag. Na drie jaar viel het doek. De enige Kamervoorzitter die tot aftreden werd gedwongen.

Geen gelukkige hand

Bij de keuze van VVD’ers voor zijn tweede kabinet had Rutte ook geen gelukkige hand. Ondanks het feit dat ze in zijn eerste kabinet niet hadden overtuigd en er vaak wat was, werden Weekers, Teeven en Opstelten toch opgenomen in Rutte II. Uitstel van executie. Alledrie waaiden ze van de kar. Opvolger van Opstelten werd Ard van der Steur. Ook een misgreep. Ging van incident naar incident. Meer mens dan minister, meer kasteelheel dan minister. Binnen twee jaar was het voor hem voorbij.

CDA’er Hans Hillen had er in Rutte I als minister van Defensie een potje van gemaakt. Had nauwelijks bestuurlijke ervaring. Viel meer op door gescharrel dan door het uitzetten van beleidslijnen. Het complexe departement, dat ook geteisterd werd door aanhoudende bezuinigingen, had een gezaghebbend bestuurlijk zwaargewicht nodig. Met wie kwam Rutte? Met oogappel Jeanine Hennis. Ook tot haar eigen verrassing. Nul komma nul bestuurlijke ervaring. Kreeg het departement niet goed in de vingers. Kritische rapporten van Rekenkamer en Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV). Dat van de OVV over een dodelijk ongeluk in Mali was zelfs vernietigend. Deed haar afgelopen week de das om. Nummer vijf uit Rutte’s stal. Het had trouwens heel anders kunnen lopen.

Dooie akkertje

Het concept van het Mali-rapport arriveerde eind juni bij Defensie. Voor het leveren van commentaar. Hennis én Rutte wisten dat de eindversie drie maanden daarna door de OVV zou worden gepubliceerd. Eind september.

Opmerkelijk dat Hennis vorige week de indruk wekte overvallen te zijn door het eindrapport. Haar mediareactie typeerde ze zelf als knullig. Had ze de ernst van het rapport onderschat? Is er aan haar een steractrice verloren gegaan? Of zit er nog een joker in het spel?

Let op de pianist, op Rutte. Mensenkennis lijkt bij hem niet over te houden. Maar met zijn tactisch vernuft is niks mis. Wat deed hij in de tussenliggende drie maanden? Op zijn dooie akkertje formeren. Op initiatief van de formateur (en VVD’er) Zalm gingen de heren zelfs bijna drie weken met zomervakantie. Het leidde tot de traagste formatie ooit.

Andere nummer vijf

Even rekenen. Bij ietsje pietsje meer gang bij het formeren had het kabinet Rutte III op het bordes gestaan vóór de publicatie van het Mali-rapport. Met Hennis, gedoodverfd kandidate, op Buitenlandse Zaken. De nieuwe minister van Defensie zou dan politiek verantwoordelijk zijn voor ‘Mali’. Was een vertoning geworden. Weer een glansrol voor Thierry Baudet. Het had premier Rutte, sinds eind juni van elke tittel en jota op de hoogte, de kop hebben kunnen kosten. Dus een andere nummer vijf. Veel handiger: eerst het Hennis-offer, daarna de formatie afronden.

Het opofferen van zijn vrouw baatte de immer opgewekte vader uit de Dodenrit niet. Hij verloor zijn evenwicht en werd dus zelf ook opgevreten. Dankzij de ellenlange formatie heeft de eveneens immer opgewekte Rutte zich dat lot kunnen besparen. Ook bij dodenritten is een beetje vernuft mooi meegenomen.

Reageren? fabersyma@gmail.com