Een duurzame relatie behoeft de juiste mate van verbondenheid met elkaar

Lodewijk Born

In Nederland gaat bijna 40 procent van de stellen uit elkaar. Is een duurzame partnerrelatie nog wel van deze tijd? Prof. dr. Esther Kluwer sprak op 6 oktober vandaag aan de Radboud Universiteit haar oratie uit.

Kluwer is bijzonder hoogleraar Duurzame relaties en welzijn aan de Radboud Universiteit (Faculteit der Sociale Wetenschappen), een initiatief van de Stichting Marriage Week Nederland. Ze gaat vandaag in haar inaugurele rede in op de ingrediënten van een goede relatie en wat het hebben van een relatie betekent voor welzijn en gezondheid.

Ondanks het hoge scheidingspercentage zijn het huwelijk en samenwonen nog steeds de meest voorkomende vormen van samenleven in Nederland en daarbuiten. Bijna 60 procent van de Nederlanders boven de twintig jaar woont samen met een partner en van de ruim drie miljoen alleenwonenden heeft nog eens bijna een kwart een latrelatie.

In haar oratie zal Esther Kluwer beargumenteren dat het hebben van een goede relatie belangrijk is voor de gezondheid en het welzijn van mensen en voor hun functioneren in andere domeinen, zoals hun inzetbaarheid in werk. Kluwer: ,,We weten bijvoorbeeld dat het effect van een goede relatie op gezondheid, zowel zelf gerapporteerd als objectief gemeten, even groot is als het effect van gezond gedrag zoals een dieet volgen en voldoende bewegen.”

Relatiekwaliteit

Over wat een duurzame relatie is bestaan verschillende opvattingen. Het gaat er niet om of je een zilveren of gouden huwelijksjubileum haalt. ,,Duurzaamheid in een relatie definieer ik als: lang goed blijven, zowel qua stabiliteit als kwaliteit. In een goede relatie zijn partners gelukkig en tevreden, ervaren ze weinig spanning en conflict, en gaan ze op een positieve manier met elkaar om. Het is echter belangrijker om te kijken naar de relatiekwaliteit dan naar de relatieduur, want een goede relatie duurt meestal lang, maar langdurige relaties zijn niet altijd goed.”

Hoe houd je de kwaliteit van de relatie goed? Volgens Kluwer weten we eigenlijk wel wat we moeten doen, en laten, om onze relatie goed te houden. Niet te veel ruzie maken, elkaar geen verwijten maken maar luisteren naar elkaars behoeften, aandacht hebben voor je partner, elkaars fouten vergeven, niet vreemdgaan en elkaar niet slaan.

Op eigen benen

Maar wat motiveert mensen om dat ook daadwerkelijk te praktiseren? Kluwer laat zien dat partners hiertoe beter in staat zijn wanneer zij hun autonomie, of authenticiteit, weten te behouden in de verbondenheid met hun partner. Een goede relatie vereist dat partners stevig op eigen benen staan in de relatie. ,,In relaties staat de balans tussen verbondenheid en autonomie vaak onder druk. Wanneer er in de relatie te weinig verbondenheid is raken de partners onthecht: dan leven ze langs elkaar heen of zoeken hun heil in hun werk of een affaire. Wanneer er in de relatie te weinig autonomie is raken mensen verstikt: één of beide partners levert zich uit aan de relatie, waarbij de individualiteit verdwijnt. Ons onderzoek laat zien dat partners die zowel veel verbondenheid als ook veel autonomie ervaren beter functioneren in de relatie.”

Voor de leerstoel aan de Radboud Universiteit gaat Kluwer ook onderzoek doen naar het verband tussen je relatie en je welbevinden op het werk. ,,We weten al dat er 2 procent meer ziekteverzuim onder gescheiden mensen is. Ik wil nog meer onderzoek gaan doen naar hoe bijvoorbeeld stress vanwege relatieproblemen van invloed is op werkprestaties en ziekteverzuim.”

Kennis hierover kan werkgevers helpen om beter in te spelen op de behoeften van werknemers die te maken hebben met relatieproblemen en scheiding, om te voorkomen dat zij langdurig uitvallen, zo denkt ze. ,,Ik hoop een rol te kunnen spelen in het uitdragen van de kennis die wij met ons onderzoek opdoen. Niet alleen naar mensen met of zonder relatie, maar ook naar professionals, werkgevers en beleidsmakers.”

Esther Kluwer en Marriage Week

Esther Kluwer (Colmschate,1968) promoveerde in 1998 in Groningen op een proefschrift over relatieconflicten als partners ouders worden. Daarna werkte ze twee jaar bij de Vrije Universiteit in Amsterdam. Sinds 2000 is ze verbonden aan de Universiteit Utrecht en sinds 2016 tevens bijzonder hoogleraar aan de Radboud Universiteit in Nijmegen.

Kluwer onderzoekt de oorzaken en gevolgen van duurzame partnerrelaties. Ook doet zij onderzoek naar echtscheiding, vergeving, overgang naar ouderschap en de werk-privébalans. De bijzondere leeropdracht is een initiatief van de Stichting Marriage Week Nederland. De stichting streeft naar meer gelukkige en stabiele partnerrelaties in ons land.